Przejdź na WP

Rak jelita grubego - objawy, profilaktyka, diagnostyka, leczenie, dieta

Rak jelita grubego to choroba rozwijająca się latami bez żadnych objawów. Ryzyko zachorowania wynika z predyspozycji genetycznych, niewłaściwej diety i niezdrowego stylu życia. Bardzo ważne jest także wykonywanie regularnych badań diagnostycznych, które umożliwiają wczesne wykrycie zmian nowotworowych. W takiej sytuacji możliwy jest powrót do zdrowia po krótkim leczeniu. Ponadto, nie istnieje ryzyko założenia stomii po operacji. Czym charakteryzuje się rak jelita grubego i kto może na niego zachorować? Jak można zapobiec wystąpieniu nowotworu? Jak wygląda diagnostyka i leczenie raka jelita grubego? Jakie są rokowania i zalecenia żywieniowe dla pacjentów onkologicznych?

Zobacz film: "Rak jelita grubego. Jakie są jego czynniki ryzyka?"

spis treści

1. Rak jelita grubego - charakterystyka

Rak jelita grubego stanowi około 8 procent wszystkich nowotworów złośliwych rozpoznawanych w Polsce, zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet.

W Europie to jedna z najbardziej powszechnych chorób nowotworowych, co roku jest rozpoznawana u ponad 400 tysięcy osób. Największa zachorowalność dotyczy osób pomiędzy 45. a 70. rokiem życia.

Istnieje kilka rodzajów tego nowotworu. U połowy pacjentów rozwija się on w odbytnicy, u 20 procent w esicy, a u pozostałych osób w innych częściach jelita grubego.

Rak może rozwinąć się w każdej części jelita. Jest to twór, który pojawia się we wnętrzu i powoli zajmuje też jego zewnętrzną ściankę.

Za pomocą naczyń krwionośnych i chłonnych może przenieść się również na powierzchnię wątroby, płuc, jajników, nadnerczy, mózgu i kości.

Jelito grube zaczyna się w miejscu gdzie kończy się jelito cienkie. W jego budowie można wyróżnić kilka odcinków: kątnicę, okrężnicę wstępującą, poprzeczną i zstępującą oraz esicę.

Na końcu występuje natomiast odbytnica i odbyt. Podstawowa rola jelita grubego to zwrotne wchłanianie wody i soli mineralnych z resztek pokarmowych.

W jelicie grubym przy współudziale bakterii jelitowych odbywa się produkcja witamin z grupy B i witaminy K. W jelicie grubym ostatecznie formuje się także stolec.

2. Rak jelita grubego - czynniki ryzyka

Czynniki ryzyka wystąpienia raka jelita grubego to zwyczaje żywieniowe i sposoby postępowania, należy do nich:

Można wyróżnić dwie grupy zachorowań na raka jelita grubego. Pierwsza nie ma związku z dziedziczeniem, a druga wynika z predyspozycji genetycznych.

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka jelita grubego wzrasta z wiekiem. Około 90 procent przypadków choroby rozwija się u osób powyżej 50. roku życia.

Zobacz także:

3. Rak jelita grubego - profilaktyka

Nowotwór to podstępna choroba, która bezpośrednio zagraża życiu. Warto interesować się swoim zdrowiem i dbać o siebie. Istnieją czynniki, które zmniejszają ryzyko wystąpienia raka jelita grubego:

  • ograniczenie spożywania czerwonego mięsa,
  • jedzenie dużej ilości świeżych owoców i warzyw,
  • spożywanie brązowego ryżu,
  • jedzenie produktów bogatych w wapń,
  • unikanie smażonych potraw,
  • ograniczenie picia alkoholu,
  • zrezygnowanie z palenia papierosów,
  • regularne uprawianie sportu,
  • spożywanie mniejszej ilości kalorii,
  • ograniczenie tłuszczów zwierzęcych.

Rak jelita grubego rozwija się bezobjawowo przez wiele lat, z tego względu osoby w wieku 50 lat powinny:

Kolonoskopia jest bardzo ważnym badaniem, które może uratować życie. To jedyny sposób na rozpoznanie polipów, które w ciągu kilku lat przekształcą się w nowotwór.

Rak jelita grubego rozwija się bezobjawowo przez około 10 lat.
Rak jelita grubego rozwija się bezobjawowo przez około 10 lat. (123RF)

Podczas kolonoskopii można je bezpiecznie usunąć. Badanie dla osób powyżej 50. roku życia jest darmowe, ale nadal niewiele osób z niego korzysta.

Szacuje się, że około 70 procent chorych pojawia się u lekarza w zaawansowanym stadium raka jelita grubego. Wraz z rozwojem choroby nowotworowej maleje szansa na całkowite wyleczenie.

Kolonoskopię można wykonać również dzieciom, kobietom w ciąży i osobom przed 50. rokiem życia. Konieczne jest wówczas skierowanie od lekarza pierwszego kontaktu lub gastrologa.

Można wykonać również to badanie w ramach programu badań przesiewowych, które nadzoruje Centrum Onkologii. Chętne osoby mogą na stronie internetowej wydrukować skierowanie i wysłać je do najbliższego ośrodka onkologicznego.

Każde zgłoszenie jest wpisywane do bazy danych, a po upływie kilku tygodni wysyłane jest zaproszenie. Cena kolonoskopii prywatnej wynosi 300-400 złotych. Istnieje również możliwość skorzystania ze znieczulenia ogólnego, za które płaci się dodatkowo.

4. Rak jelita grubego - objawy

Rak jelita grubego może rozwijać się bezobjawowo przez wiele lat. Pierwsze dolegliwości pojawiają się najczęściej dopiero gdy choroba jest zaawansowana. Symptomy raka jelita grubego to:

W przypadku wystąpienia jednego lub kilku objawów należy poinformować lekarza, który zleci wykonanie dalszych badań. Szybkie rozpoznanie choroby zwiększa szanse na powrót do zdrowia.

5. Rak jelita grubego - diagnostyka

Po rozpoznaniu wstępnych objawów raka jelita grubego należy bardziej szczegółowo określić stan zdrowia, do czego służy szereg badań diagnostycznych.

Test na krew utajoną jest dostępny w aptece i można zrobić go samodzielnie, oczywiście jego wyniki należy omówić z lekarzem prowadzącym.

Badanie per rectum to bardzo często stosowana metoda w rozpoznaniu chorób jelit. Lekarz wprowadza palec do odbytu i sprawdza palpacyjnie okalające tkanki. W ten sposób można znaleźć źródło krwawień i zmian nowotworowych.

Kolonoskopia umożliwia obejrzenie całego jelita grubego za pomocą endoskopu i pobranie tkanki do badania. Również w taki sposób można usunąć guzki. Po 50. roku życia każdy może wykonać to badanie bez skierowania.

Przed kolonoskopią należy opróżnić jelita za pomocą środków przeczyszczających i lewatywy. Bardzo pomocna jest też ścisła dieta, której warto się trzymać przez kilka dni.

Badanie radiologiczne z podaniem kontrastu pozwala na wykonanie zdjęć jelita grubego i zlokalizowanie ewentualnych nieprawidłowości.

Określenie antygenu CEA we krwi jest bardzo pomocną metodą, ponieważ raka jelita grubego można rozpoznać za pomocą parametrów morfologii krwi. Często w ten sposób sprawdza się również, czy wystąpiła wznowa nowotworu u pacjentów onkologicznych.

USG jamy brzusznej umożliwia zauważenie zmian w obrębie brzucha. Jest zupełnie nieinwazyjnym i bezbolesnym badaniem, po którym nie występują żadne skutki uboczne.

Rektoskopia to wziernikowanie odbytnicy za pomocą sztywnego aparatu optycznego. Ten sposób pozwala na uwidocznienie końcowej części jelita grubego i w razie potrzeby pobranie fragmentu tkanki do badania.

Anoskopia służy natomiast ocenie stanu kanału odbytu oraz końcówki odbytnicy przy użyciu wziernika. Sigmoidoskopia uwidacznia z kolei odbytnicę, esicę i części zstępnicy.

Jakie symptomy daje rak jelita grubego?
Jakie symptomy daje rak jelita grubego? [5 zdjęć]

Jak podaje Polska Unia Onkologii, nowotwór jelita grubego jest przyczyną 665 tys. zgonów rocznie na całym...

zobacz galerię

6. Rak jelita grubego - rokowania

Najczęściej rak jelita grubego rozwija się z polipów, czyli łagodnych gruczolaków, które tworzą się na wewnętrznych ściankach jelita. Zazwyczaj ten proces zajmuje około dziesięciu lat.

Rak jelita grubego to drugi najczęściej występujący rodzaj nowotworu w Europie. Średnio chorują na niego prawie trzy miliony osób, w Polsce co roku rozpoznaje się go u około dwunastu tysięcy osób, a około osiem tysięcy umiera.

Nowotwór pojawia się zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Jednak 90 procent zachorowań dotyczy osób po 50. roku życia. Rokowania wynikają bezpośrednio ze stopnia zaawansowania choroby.

Stopień zaawansowania raka Osoby, które przeżyją ponad 5 lat
1 stopień 70-90%
2 stopień 63-72%
3 stopień 46-55%
4 stopień 12-17%

Niestety rak jelita grubego charakteryzuje się częstymi nawrotami choroby, szczególnie po wyleczeniu 2. i 3. stopnia zaawansowania. Po powrocie do zdrowia ważne jest wykonywanie regularnych badań i częste wizyty lekarskie.

7. Rak jelita grubego - leczenie

Po zdiagnozowaniu raka jelita grubego zalecane jest natychmiastowe rozpoczęcie leczenia. Istnieją trzy główne metody leczenia:

Pacjenta można leczyć jedną, dwoma lub wszystkimi sposobami w dowolnej kolejności. Dawki leków są dobierane do konkretnej osoby, jest to tak zwana indywidualizacja leczenia.

Podczas leczenia konieczne jest działanie na cały organizm, ponieważ często komórki raka poza jelitem występują na przykład w mięśniach, naczyniach krwionośnych lub węzłach chłonnych.

Ponadto, program leczenia raka jelita grubego jest często modyfikowany w trakcie. Może być to spowodowane między innymi słabą skutecznością lub alergią na lek.

7.1. Operacyjne leczenie raka jelita grubego

Operacyjne leczenia tego rodzaju nowotworu to jedna z najczęściej wykorzystywanych sposobów. Małe polipy są najczęściej usuwane bez fragmentu jelita.

W tym celu korzysta się z metody laparoskopowej lub metody endoskopowej w zależności od lokalizacji zmian. U większości pacjentów usuwany jest jednak guz z częścią jelita oraz przylegającymi węzłami chłonnymi.

Wówczas wykonuje się znieczulenie ogólne i standardowe cięcie na brzuchu. Lekarze starają się zachować ciągłość jelita i dotychczasowy sposób wypróżnień.

Zdarza się jednak, że konieczne jest zrobienie stomii, czyli sztucznego odbytu. Pętla jelitowa jest wyciągana przez powłoki brzuszne, a kał zbierany jest w woreczku.

U niektórych jest to sytuacja trwała, szczególnie po usunięciu dolnego odcinka jelita. Stomia może być też tymczasowa, stosowana na czas gojenia się ran pooperacyjnych.

Zaawansowane stadia raka jelita grubego wymagają innej metody działania. Często zamiast radykalnego leczenia operacyjnego stosuje się zabiegi, które mają na celu przywrócenie drożności jelita.

W niektórych sytuacjach konieczne jest przeprowadzenie operacji wielonarządowej. Ten sposób jest wykorzystywany kiedy zmiany nowotworowe zajęły sąsiadujące narządy, na przykład śledzionę, żołądek lub pęcherz moczowy.

Standardowe operacje w leczeniu raka jelita grubego:

  • prawostronna hemikolektomia - rak w prawej części jelita grubego (na przykład kątnica i wstępnica),
  • lewostronna hemikolektomia - zmiany w lewej części poprzecznicy i w górnym odcinku esicy,
  • wycięcie odbytnicy i fragmentu esicy - zabieg stosowany do leczenia guzów odbytnicy.

Pacjenci po operacji raka jelita grubego zarówno z zachowaniem ciągłości jelita, jak i ze stomią szybko wracają do pełnej sprawności. Wyłonienie jelita jest pewną uciążliwością, ale nie przeszkadza w aktywnym życiu.

7.2. Leczenie raka jelita grubego - chemioterapia

Chemioterapia to tak zwane leczenie systemowe, które zabezpiecza cały organizm przed powstaniem przerzutów nowotworowych. Często pojawiają się one w wątrobie, płucach, żołądku, mózgu czy kościach.

Jest to leczenie polegające na podawaniu dożylnie leków cytostatycznych. Chemioterapia jest prowadzona w ściśle określonych odstępach czasu, na przykład co 3 tygodnie.

Podczas tej metody pojawiają się dotkliwe efekty uboczne, takie jak wypadanie włosów, utrata masy ciała, wymioty i brak apetytu. Ich natężenie zależy od dawki chemioterapii, ustalonej ze względu na stadium nowotworu.

Wpływ na samopoczucie ma oczywiście również ogólny stan zdrowia, wiek oraz schorzenia dodatkowe. Chemioterapia jest stosowana:

  • przed operacją w celu zmniejszenia guza,
  • profilaktycznie po operacji,
  • w przypadku przerzutów do innych narządów.

W leczeniu raka jelita grubego stosuje się także chemioterapię z przeciwciałami, która niszczy zmiany nowotworowe, ale oszczędza zdrowe komórki organizmu.

7.3. Leczenie raka jelita grubego - radioterapia

Radioterapia jest leczeniem regionalnym, które obejmuje jedynie guza i jego bliskie otoczenia. Jest to metoda stosowana w połączeniu z leczeniem operacyjnym lub chemioterapią.

Radioterapia polega na napromienianiu chorej okolicy wraz z okolicznymi tkankami wiązką promieniowania jonizującego. Jej celem jest zniszczenie komórek nowotworowych.

Czas trwania radioterapii zależy od planu leczenia przygotowywanego przez lekarza, maksymalnie zajmuje około siedem tygodni. W czasie tego leczenia skóra jest podrażniona i zaczerwieniona.

Miejsce naświetleń jest szczególnie wrażliwe na otarcia, działanie wysokiej lub niskiej temperatury, kosmetyków i środków odkażających.

Jednym ze skutków ubocznych radioterapii raka jelita grubego jest biegunka, którą można ograniczyć stosując się do zaleceń dietetycznych.

Przede wszystkim, sposób żywienia powinien dostarczać organizmowi odpowiednią ilość białka, węglowodanów, tłuszczów, witamin i składników mineralnych.

W aptece dostępne są również specjalne preparaty idealne dla osób niedożywionych, które dotkliwe odczuwają efekty uboczne leczenia. Warto zapytać o to swojego lekarza prowadzącego, który zaproponuje najlepszy produkt.

8. Rak jelita grubego - zalecenia żywieniowe dla chorych

Chorzy na raka jelita grubego powinni stosować się do zaleceń dietetycznych, które sprzyjają leczeniu nowotworu i łagodzą dolegliwości.

Po diagnozie raka jelita grubego zabronione jest:

Następny artykuł: Rak jelita cienkiego

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Ważne tematy