Trwa ładowanie...
Przeczytaj raport abcZdrowie
Temat miesiąca: Rak jelita

Powiększone węzły chłonne - przyczyny, diagnostyka

Powiększone węzły chłonne powinny być przyczyną udania się do lekarza. Główną funkcją węzłów jest filtracja zawartej w niej limfy oraz udział w wytwarzaniu przeciwciał. Węzły chłonne likwidują drobnoustroje, stanowią więc ważny element układu immunologicznego. W węzłach chłonnych powstają struktury korzystne dla organizmu, ale niestety często rozwijają się w nich także przerzuty nowotworowe. Gdy zauważymy, że nasze węzły chłonne się powiększyły, powinniśmy zdać sobie sprawę, że nasz układ odpornościowy broni się przed atakiem patogenów. Co oznaczają powiększone węzły u dziecka, a co u osób dorosłych? Kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Zobacz film: "Rola kampanii społecznych w profilaktyce przeciwnowotworowej"

spis treści

1. Charakterystyka węzłów chłonnych

Węzły chłonne stanowią część układu limfatycznego, mogą występować pojedynczo lub w grupach. Głównie są zlokalizowane na szyi, pod żuchwą, w pachwinach i pod pachami.

Znajdują się również w klatce piersiowej, okolicach łokci i pod kolanami. Węzły chłonne otacza torebka łącznotkankowa, pod którą znajduje się zatoka brzeżna. Składają się z części wypukłej oraz wklęsłej, czyli tzw. wnęki. Mają kształt fasoli o długości 1-25 milimetrów.

2. Funkcje węzłów chłonnych

Węzły chłonne należą do układu limfatycznego, który zabezpiecza organizm przed zakażeniami i reguluje poziom płynów ustrojowych. Znajdują się w nich komórki plazmatyczne, limfocyty, makrofagi oraz komórki APC, które są bardzo ważne w prawidłowym funkcjonowaniu układu immunologicznego.

Najważniejszym zadaniem węzłów chłonnych jest filtracja limfy i substancji toksycznych, spływających z innych części ciała oraz produkcja przeciwciał. Oczyszczają chłonkę z wirusów, bakterii, grzybów oraz komórek nowotworowych. Każda podejrzana substancja jest zwalczana za pomocą limfocytów i makrofag, które szybko się namnażają.

3. Przyczyny powiększonych węzłów chłonnych

Wszelkie nieprawidłowości w obrębie węzłów chłonnych określa się mianem limfadenopatii. W jej wyniku może pojawić się wyraźne powiększenie tkanek oraz ich bolesność. Powiększone węzły chłonne mogą być miejscowe lub uogólnione.

Miejscowe powiększenie węzłów chłonnych wywołane jest przez:

  • bakteryjne zapalenie odogniskowe, któremu często towarzyszy zapalenie naczyń limfatycznych między ogniskiem zakażenia (czyrak, owrzodzenie), a powiększonym węzłem (węzłami);
  • swoiste zapalenie gruźlicze;
  • swoiste zapalenie promienicze;
  • przerzut nowotworowy (ognisko wtórne) z ogniska pierwotnego;
  • początkowe stadium (jeszcze przed uogólnieniem procesu) pierwotnego rozrostu nowotworowego w miejscowych węzłach chłonnych.
Powiększone węzły chłonne są objawem przeziębienia ale też wielu innych poważniejszych schorzeń
Powiększone węzły chłonne są objawem przeziębienia ale też wielu innych poważniejszych schorzeń (Shutterstock)

Uogólnione powiększenie węzłów chłonnych występują:

  • przy stanach odczynowych – w chorobach wirusowych, bakteryjnych, pierwotniakowych, grzybiczych, robaczycach;
  • przy odczynach poszczepiennych - najczęściej pojawia się po szczepionkach na różyczkę, odrę, gruźlicę, czy ospę.
  • w chorobach układowych – autoimmunologicznych, alergicznych, spichrzeniowych i metabolicznych.
  • w chorobach nowotworowych;
  • w innych chorobach – jak sarkoidoza, histiocytoza, zespół Kawasaki, przewlekła choroba ziarniniakowa.

Warto wiedzieć, że powiększenie węzłów chłonnych pod pachami może być reakcją na leki lub po szczepieniu. Mówi się wówczas o tak zwanej reakcji niepożądanej, którą mogą powodować takie leki, jak: przeciwpadaczkowe, niektóre antybiotyki, te, które pomagają w zwalczaniu dny moczanowej, a także inne środki lecznicze.

PYTANIA I ODPOWIEDZI LEKARZY NA TEN TEMAT

Zobacz odpowiedzi na pytania osób, które miały do czynienia z tym problemem:

Wszystkie odpowiedzi lekarzy

Węzły chłonne mogą także ulec powiększeniu samoistnie, bez wyraźnej przyczyny. Dzieje się tak przy mutacjach zachodzących w węzłach chłonnych, których przyczyną są nowotwory, tzw. chłoniaki. Powiększone węzły chłonne przy chorobach (np. infekcjach bakteryjnych czy wirusowych) jest procesem naturalnym. Węzły chłonne ulegają wówczas powiększeniu w wyniku pracy układu odpornościowego. Niepokój powinny budzić powiększone węzły chłonne w obrębie klatki piersiowej, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, a także u osób w podeszłym wieku. U osób starszych powiększone węzły chłonne mogą bowiem oznaczać rozwój zmian nowotworowych w organizmie. Powiększonych węzłów chłonnych nie można bagatelizować. Zawsze należy się skonsultować z lekarzem.

3.1. Powiększone węzły chłonne u dzieci

Powiększone węzły chłonne u dzieci występują zwykle wraz z sezonowymi infekcjami, np. przeziębieniem. U malutkich dzieci przebieg infekcji może być nieco cięższy (jest to związane z brakiem wcześniejszego kontaktu z patogenami). W takiej sytuacji niezbędne jest zastosowanie farmakoterapii.

Wśród najczęstszych przyczyn powiększenia węzłów chłonnych u dzieci specjaliści wymieniają:

  • infekcje bakteryjne,
  • infekcje wirusowe,
  • infekcje grzybicze,
  • świnkę,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • ospę,
  • odrę,
  • różyczkę,
  • reakcję poszczepienną,
  • nieleczone zęby mleczne.

W przypadku wystąpienia objawów chorobowych warto udać się z dzieckiem na wizytę lekarską. U dwudziestu procent młodych pacjentów przyczyna powiększonych węzłów chłonnych jest zgoła inna. Okazuje się, że problem może być związany z występowaniem białaczki lub chłoniaka.

3.2. Powiększone węzły chłonne u dorosłych

Powiększone węzły chłonne u dorosłych występują znacznie rzadziej niż u dzieci. Dorośli pacjenci są bardziej odporni na działanie patogenów, bakterii czy wirusów. Wśród najczęstszych przyczyn powiększenia węzłów chłonnych u osób pełnoletnich, lekarze wymieniają:

  • nadwrażliwość na leki,
  • cytomegalię,
  • wirusowe zapalenie wątroby,
  • czyraki,
  • anginę,
  • gruźlicę,
  • chorobę kociego pazura,
  • kiłę,
  • próchnicę,
  • wszawicę,
  • toksoplazmozę,
  • wszy,
  • chorobę nowotworową narządów krwiotwórczych np. białaczkę,
  • szpiczaka,
  • pałeczkę Salmonelii,
  • chorobę Darlinga,
  • chorobę Gilchrista,
  • reakcję na przyjętą szczepionkę,
  • chłoniaka.

Nagłe zgrubienie na szyi, pod pachą czy w łokciu lepiej skonsultować z lekarzem. Ponadto, kobiety powinny regularnie badać okolice pach, ponieważ w tym miejscu często rozwijają się nowotwory.

Najczęściej ignorowane symptomy raka
Najczęściej ignorowane symptomy raka [6 zdjęć]

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez Cancer Research w Wielkiej Brytanii ponad połowa dorosłych...

zobacz galerię

4. Diagnostyka i leczenie powiększonych węzłów chłonnych

Węzły chłonne mają zaledwie kilka milimetrów średnicy, jeśli zwiększą się do 1-1,5 centymetra można mówić o ich powiększeniu. W takiej sytuacji węzły chłonne mogą być miękkie, sprężyste i ruchome. Często bolą w trakcie dotyku, a skóra jest cieplejsza i zaczerwieniona. W zdecydowanej większości nie stanowi to powodu do niepokoju, ponieważ powodem są infekcje lub stan zapalny.

W jaki sposób pacjent może sprawdzić, czy jego węzły są powiększone? Istnieją różne sposoby. Można zrobić to palpacyjnie lub przy użyciu tomografii.

Część węzłów chłonnych, tzw. obwodowych, można zbadać palpacyjnie (karkowe, podżuchwowe, nadobojczykowe, szyjne, pachowe, łokciowe, pachwinowe i inne), część, tzw. głębokich, tylko za pomocą specjalistycznych badań (np. tomografii komputerowej).

Węzły chłonne mogą stać się jednak większe (powyżej 2 centymetrów), niebolesne, twarde, zbite i nieruchome. W takiej sytuacji niepokojące zmiany w tym obrębie powinniśmy zgłosić lekarzowi.

Jeżeli powiększone są węzły chłonne szyi, tworząc guzkowate skupiska, może to stanowić sygnał rozwoju choroby Hodgkina (ziarnicy złośliwej). Choroba jest niezwykle niebezpieczna dla życia. Lekarz podejrzewający wystąpienie nowotworu u pacjenta, kieruje go na badanie USG, tomografię, zleca także morfologię oraz badanie histopatologiczne. Pacjent powinien poinformować lekarza nie tylko o wyżej wymienionych objawach, ale również o innych występujących symptomach takich jak złe samopoczucie, gorączka itd.

ZOBACZ TAKŻE:

Jeżeli zaś przyczyną powiększonych węzłów chłonnych jest infekcja bakteryjna, lekarz przepisuje pacjentowi antybiotyk. W infekcji wirusowej nie stosuje się antybiotyków. O poważnych chorobach świadczą powiększone węzły chłonne pod kolanami oraz, w tzw. dole łokciowym. Powiększenie węzłów chłonnych w tych miejscach może świadczyć o postępującej białaczce bądź ziarnicy. W takim przypadku lekarz zleca przeprowadzenie badania krwi, OB, USG oraz RTG.

Węzły chłonne mogą być powiększone u osób, które zakaziły się chorobą odzwierzęcą. Dlatego, gdy zgłosimy się do lekarza, przeprowadza on szczegółowy wywiad. Nie powinniśmy być zdziwieni, gdy zapyta nas o kontakty ze zwierzętami. Chłoniaki wykryte we wczesnym etapie rozwoju poddają się całkowitemu wyleczeniu. Nie możemy lekceważyć powiększonych węzłów chłonnych, ani tym bardziej podejmować się samodzielnego ich leczenia.

Czasami konieczne jest przeprowadzenie zabiegów, na przykład laryngologicznych w zależności od źródła zakażenia. W przypadku chorób nowotworowych i ich przerzutów zwykle konieczne jest wykonanie biopsji i badania histopatologicznego, które umożliwia określenie rodzaju zmian.

Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Polecane dla Ciebie

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.

    Pomocni lekarze

    Szukaj innego lekarza