Trwa ładowanie...
Bilans miesiąca
Przeczytaj najnowszy bilans abcZdrowie Temat miesiąca: ALERGIE

Osłonka mielinowa – co robi, gdzie jest i co ją niszczy?

Osłonka mielinowa stanowi otoczkę włókien nerwowych. Substancja jest wytwarzana przez komórki, które otaczają aksony. To oligodendrocyty w ośrodkowym układzie nerwowym i komórki Schwanna w obwodowym układzie nerwowym. Jaką pełni funkcję? Jakie są konsekwencje jej uszkodzenia?

Zobacz film: "Aktywność mózgu umierającego człowieka. Pierwsze takie badania"

spis treści

1. Co to jest osłonka mielinowa?

Osłonka mielinowa, inaczej otoczka mielinowa, dawniej nazywana osłonką rdzenną to substancja przylegająca bezpośrednio do wypustek nerwowych nazywanych aksonami. Zaczyna kształtować się na etapie życia płodowego i jest konieczna do prawidłowego funkcjonowania mózgu. Posiada ją większość długich aksonów, które przebiegają przez substancję białą w ośrodkowym układzie nerwowym oraz w nerwach rdzeniowych.

Otoczka mielinowa pełni funkcję ochronną. To podpora mechaniczna i izolator elektryczny aksonów w komórkach nerwowych. Wpływa na zwiększenie tempa przepływu impulsów we włóknach. Jest to niezbędne do prawidłowego przekazywania informacji w mózgu.

Ponieważ wewnątrz włókna nerwowego znajdują się tysiące ułożonych blisko siebie aksonów, może dochodzić do zaburzeń elektrycznych. To skutkuje zniekształceniem informacji, które są przesyłane przez włókna nerwowe.

2. Rodzaje i budowa osłonki mielinowej

Jak jest zbudowana osłonka mielinowa? Głównym składnikiem tworzącym osłonkę mielinową jest cerebrozyd, który zawiera galaktozyloceramid, czyli związek złożony z cukru (galaktozy) i lipidu (ceramidu). Innym składnikiem mieliny jest fosfolipid lecytyna (fosfatydylocholina).

W zależności od rodzaju układu, jaki tworzy dana komórka nerwowa, osłonka mielinowa powstaje z różnych rodzajów komórek glejowych, a są nimi:

  • oligodendrocyty w przypadku neuronów budujących ośrodkowy układ nerwowy,
  • komórki Schwanna (lemocyty) w przypadku neuronów tworzących obwodowy układ nerwowy.

Komórki tworzące mielinę owijają się kilkukrotnie wokół aksonów i w ten sposób tworzą osłonkę składającą się z kilku warstw błony komórkowej połączonych białkiem PLP1.

Włókna nerwowe zawierające otoczkę mielinową to włókna rdzenne. Typowe jest, że przewodzenie impulsu elektrycznego następuje w sposób skokowy, poprawiając tym samym znacznie prędkość przewodzenia, która w przypadku aksonów zmielinizowanych może dochodzić do 100 m/s. Te włókna, które nie zawierają osłonki, to włókna bezrdzenne.

Na całej długości osłonki otaczającej akson w odstępie około milimetra powstaje przewężenie Renviera wynoszące około 1 μm. W obrębie cieśni węzła włókna rdzenne pozbawione są osłonek - pojawia się „nagi akson”. W ten sposób impuls elektryczny „przeskakuje” wzdłuż aksonu od jednego przewężenia do kolejnego. Co istotne, dany odcinek pokonuje znacznie szybciej, nie tracąc na sile.

3. Uszkodzenie otoczki mielinowej

Z uwagi na bardzo delikatną strukturę, a i pełnioną funkcję, osłonka mielinowa jest narażona na uszkodzenia. Gdy w organizmie dochodzi do jej rozpadu, mówi się o demielinizacji.

Dzieje się tak najczęściej w przypadku osób zmagających się ze stwardnieniem rozsianym (łac. Sclerosis Multiplex, SM). To choroba charakteryzująca się wieloogniskowym uszkodzeniem układu nerwowego spowodowanym powstawaniem uszkodzenia osłonek mielinowych nerwów. Schorzenie ma przebieg przewlekły z okresowymi zaostrzeniami.

Inne przyczyny to poprzeczne zapalenie rdzenia czy ostre rozsiane zapalenie mózgu, nerwu wzrokowego i rdzenia. Wówczas osłonka mielinowa może być niszczona lub uszkadzana.

4. Objawy uszkodzenia otoczki mielinowej

Choroby demielinizacyjne zalicza się do neurodegeneracyjnych chorób autoimmunologicznych, w przebiegu których następuje stopniowe zmniejszenie sprawności ruchowej oraz czuciowej.

Podstawowym skutkiem choroby jest uszkodzenie oraz rozpad osłonek mielinowych włókien nerwowych. Wskutek zaniku mieliny dochodzi do zaburzeń przewodzenia, a nawet przerwania przekazywania impulsów nerwowych.

Gdy zaatakowana komórka nerwowa nie jest w stanie przewodzić impulsów elektrycznych (następuje jej upośledzenie), pojawia się wiele dokuczliwych i poważnych objawów. To na przykład:

Odbudowa osłonek mielinowych nie jest możliwa. Choć prowadzone są badania, nie opracowano skutecznej metody ich naprawy.

Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki.

Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza