Trwa ładowanie...

Białaczka limfatyczna - charakterystyka, przyczyny, objawy przewlekłej białaczki limfatycznej, rozpoznanie i leczenie, objawy białaczek przewlekłych

Białaczka limfatyczna jest złośliwym nowotworem komórek hematopoetycznych, który powstaje w wyniku rozsianego, układowego i autonomicznego rozrostu jednego z klonów leukocytów oraz wysiewu tak zwanych blastów (niedojrzałych, nowotworowo zmienionych komórek blastycznych) ze szpiku do krwi. Nazwa choroby pochodzi z języka greckiego i oznacza "białą krew", co stanowi nawiązanie do odcienia krwi osób, u których stwierdzono dużą zawartość leukocytów.

Zobacz film: "Białaczka"

spis treści

1. Co to jest białaczka?

Białaczka to rodzaj złośliwej choroby nowotworowej, która występuje w ukłądzie krwionośnym. Nazywana jest także rakiem krwi. Patologiczny wzrost niektórych białych krwinek skutkuje stanem zagrożenia życia. Białaczka ma cztery odmiany. Są to: ostra białaczka szpikowa, przewlekła białaczka szpikowa, ostra białaczka limfatyczna oraz przewlekła białaczka limfatyczna.

U chorych na białaczkę często występują powiększenia: śledziony, wątroby. migdałków i węzłów chłonnych, zwłaszcza w okolicy szyi, pachy lub pachwiny. Często występują również objawy wynikające z powikłań białaczki w postaci zakażeń różnych narządów (najczęściej dróg oddechowych i moczowych). W morfologii krwi obwodowej występuje zwiększona liczba białych ciałek krwi, czyli leukocytoza – a właściwie zwiększenie liczby części białych ciałek krwi – tzw. limfocytów, czyli limfocytoza.

Często pojawia się również niedokrwistość (czyli zmniejszenie liczby czerwonych ciałek krwi) oraz małopłytkowość (czyli zmniejszenie liczby płytek krwi). Objawy te zwykle występują w bardziej zaawansowanych postaciach, gdy dochodzi do wyparcia linii, z których powstają krwinki w szpiku przez komórki nowotworowe.

2. Białaczka limfatyczna

Białaczka limfatyczna (białaczka limfocytowa) to rodzaj nowotworu złośliwego. Choroba atakuje układ krwiotwórczy i jest bardzo trudna do wyleczenia. U chorych na białaczkę limfocytową występują pewne nieprawidłowości w budowie DNA w szpiku kostnym, w wyniku czego dochodzi do zwiększenia ilości białych krwinek. Występują dwa typy białaczki limatycznej: ostra białaczka limfatyczna oraz na przewlekła białaczka limfatyczna.

Diagnozowanie białaczki limfatycznej bywa problematyczne, ponieważ pierwsze symptomy chorobowe przypominają do złudzenia infekcję odporną na działanie leków. Chorzy mają podwyższoną temperaturę ciała, czują się również osłabieni. Stan ten może utrzymywać się przez dłuższy czas.

Leczenie białaczki limfatycznej można rozpocząć dopiero wtedy, gdy choroba osiagnie trzecie lub czwarte stadium. U chorego można zauważyć wówczas widoczne zmiany w narządach wewnętrznych. Śledziona i węzły chłonne są mocno powiększone, a stan chorego znacznie się pogarsza. Pacjent zostaje poddany chemioterapii. Jedna z szans na pokonanie choroby to przeszczep szpiku, niestety nie u każdego można wykonać taki zabieg. Należy również dodać, że przeszczep nie daje stuprocentowej gwarancji na wyleczenie.

3. Przyczyny białaczki limfatycznej

Przewlekła białaczka limfatyczna jest spowodowana nabytymi uszkodzeniami DNA w jednej komórce w szpiku. Uszkodzenia nie są dziedziczne, ale czynniki genetyczne najprawdopodobniej mają wpływ na wystąpienie choroby, czego dowodem jest fakt, że krewni pierwszego stopnia chorych na białaczkę limfatyczną są trzykrotnie bardziej narażeni na zachorowanie niż inni ludzie. Uszkodzenie DNA nie jest obecne przy urodzeniu, a wśród przyczyn białaczki nie ma także kontaktu z dużymi dawkami promieniowania lub z benzenem. Na skutek zaburzenia w DNA w szpiku znacznie wzrasta liczba limfocytów, co powoduje wzrost ich liczby także we krwi. Przewlekła białaczka limfatyczna charakteryzuje się tym, że gromadzenie komórek białaczkowych w szpiku nie przyczynia się do tak znacznego upośledzenia produkcji krwinek, jak ma to miejsce w przypadku ostrej białaczki limfocytowej. W rezultacie na początku przebieg przewlekłej białaczki jest łagodniejszy. Choroba rzadko dotyka osoby poniżej 45. roku życia. Aż 95% przypadków przewlekłej białaczki limfatycznej diagnozuje się u osób, które ukończyły 50 lat.

4. Jakie są objawy przewlekłej białaczki limfatycznej?

Objawy, które występują w przewlekłej białaczce limfatycznej są niejednoznaczne, a choroba zwykle rozwija się podstępnie. Mogą pojawić się objawy ogólne:

  • niezamierzony spadek masy ciała (o 10 proc. w ciągu pół roku);
  • leukocytoza w morfologii krwi (podwyższona liczbę leukocytów we krwi);
  • gorączka, która nie ma związku z infekcją;
  • nadmierna potliwość w nocy;
  • duszność w czasie aktywności fizycznej;
  • osłabienie, męczliwość, znacznie utrudniająca codzienne funkcjonowanie;
  • spadek wydolności fizycznej;
  • uczucie pełności w jamie brzusznej, spowodowane powiększeniem śledziony;
  • powiększenie węzłów chłonnych.

U niektórych chorych zmiany we krwi mogą być bardzo nieznaczne, a diagnoza przewlekłej białaczki limfatycznej może opóźnić się nawet o lata.

Białaczka przewlekła charakteryzuje się, jak wskazuje jej nazwa, przewlekłym przebiegiem, trwającym wiele miesięcy lub lat. Występuje w grupie wiekowej 50+. Istnieje wiele rodzajów białaczek przewlekłych, najprostszy podział to białaczka limfatyczna i szpikowa. Wśród tych głównych typów jest wiele podtypów charakteryzujących się różnym przebiegiem i wymagających innego leczenia. Objawy białaczki przewlekłej nie są charakterystyczne, często jest wykrywana przypadkowo badaniem morfologicznym krwi obwodowej. Czasem pacjenci skarżą się na osłabienie, utratę wagi, powiększenie węzłów chłonnych, stany podgorączkowe, poty nocne, skłonność do krwawień.

Rodzaje i leczenie białaczki
Rodzaje i leczenie białaczki

Białaczka to rodzaj choroby układu krwionośnego, która polega na zmianie ilości leukocytów we krwi, szpiku...

zobacz galerię

5. Rozpoznanie przewlekłej białaczki limfatycznej

Rozpoznanie przewlekłej białaczki limfatycznej poprzedzone jest badaniem krwi. U niektórych pacjentów przeprowadza się również badanie szpiku. U osób dotkniętych przewlekłą białaczką limfatyczną można dostrzec:

  • podwyższoną liczbę białych krwinek we krwi,
  • wzrost liczby limfocytów w szpiku, któremu może towarzyszyć spadek ilości pozostałych komórek szpikowych.

W początkowym stadium przewlekłej białaczki limfatycznej liczba czerwonych krwinek jest nieco niższa. W tej sytuacji lekarz może zlecić wykonanie dodatkowego badania cytogenetycznego. Badanie pozwala ustalić, czy mamy do czynienia z zaburzeniami chromosomalnymi. Istotne jest również ustalenie immunofenotypu limfocytów w szpiku i we krwi. Komórki białaczkowe dzieli się na komórki B, T lub NK. Ten podział ma związek z umiejscowieniem limfocytów w szeregu rozwojowym, w którym doszło do złośliwej transformacji. Większość chorych zapada na białaczkę B-komórkową. Pozostałe dwa typy choroby są dużo rzadziej spotykane.

W rozpoznaniu przewlekłej białaczki limfatyczne wykorzystuje się również badanie immunoglobulin (gamma globulin) we krwi. Immunoglobuliny nazywane również przeciwciałami to w rzeczywistości białka. Za ich produkcję odpowiadają limfocyty B. Ich zadaniem jest ochrona przed drobnoustrojami, infekcjami. U osób dotkniętych białaczką limfatyczna produkcja immunoglobulin jest zaburzona. Limfocyty białaczkowe wpływają negatywnie na funkcjonowanie immunoglobulin. W rezultacie chorzy łatwiej zapadają na różne infekcje.

6. Leczenie białaczki limfatycznej

Przewlekła białaczka limfatyczna wyróżnia się na tle innych białaczek tym, że jest stabilna i nawet bez podjęcia leczenia przez długi okres nie wpływa negatywnie na jakość życia chorych. Jeśli leczenie białaczki nie jest prowadzone, chorzy są systematycznie dokładnie badani, dzięki czemu można stwierdzić, czy choroba nie rozwija się. W leczeniu przewlekłej białaczki limfatycznej stosuje się klasyfikację zwaną "stagingiem". W praktyce oznacza to określenie stopnia zaawansowania choroby, ustalenie jej postępu oraz dopasowanie właściwego leczenia. Najczęściej korzysta się z klasyfikacji Bineta lub Rai, które wyszczególniają:

  • stopień anemii,
  • podwyższenie liczby limfocytów w szpiku i we krwi,
  • powiększenie węzłów chłonnych (oraz ich rozmieszczenie),
  • rozmiar spadku płytek we krwi.

Jeśli białaczka jest bardziej zaawansowana, w leczeniu stosuje się zwykle chemioterapię. Napromienianie ma niekiedy na celu zmniejszenie powiększonych węzłów chłonnych lub węzłów chłonnych zakłócających funkcjonowanie sąsiadujących narządów. U pacjentów, u których limfocyty białaczkowe gromadzą się w śledzionie, niezbędna jest interwencja chirurgiczna (splenektomia). Oprócz chemioterapii w leczeniu białaczki stosuje się leczenie wspomagające. Polega ono na podawaniu choremu czynników wzrostu, co może przyczynić się do podniesienia wartości w badaniach laboratoryjnych krwi. Dzięki zastosowaniu tych substancji możliwe jest zwiększenie dawek chemioterapii. Jeżeli chemioterapia okaże się nieskuteczna, dokonuje się przeszczepu szpiku. Aby zabieg mógł dojść do skutku, chory musi być w stanie remisji. Jest to stan zmniejszenia liczby komórek nowotworowych i powrotu dobrego samopoczucia przy jednoczesnej prawidłowej pracy szpiku. Przeszczep szpiku to poważna, złożona operacja, którą można przeprowadzić jedynie w wyspecjalizowanych ośrodkach.

7. Jakie są typowe objawy białaczek przewlekłych?

W niektórych typach przewlekłych białaczek objawy nieco się od siebie różnią. Przykładowo w białaczce włochatokomórkowej do powiększenia śledziony dochodzi u prawie wszystkich chorych. Podobnie w białaczce prolimfocytowej, gdzie dodatkowo bardzo często dochodzi do bardzo znacznego podniesienia liczby białych ciałek krwi. Często dochodzi także do powstania anemii i małopłytkowości z towarzyszącymi objawami.

W białaczce z dużych ziarnistych limfocytów jednymi z pierwszych objawów są nawracające infekcje związane z upośledzeniem odporności. Najczęściej mają podłoże bakteryjne i dotyczą zatok przynosowych oraz układu oddechowego. Chorobie u 20 proc. pacjentów współtowarzyszy reumatoidalne zapalenie stawów.

W przewlekłej białaczce szpikowej również pojawiające się objawy mogą być niecharakterystyczne. Może pojawiać się zmęczenie, spadek masy ciała, uczucie pełności w jamie brzusznej i bóle w lewym podżebrzu (w wyniku powiększenia śledziony), spadek wydolności fizycznej.

Objawy są zwykle związane z występowaniem znacznej leukocytozy (zbyt wysoki poziom białych ciałek krwi) i mogą to być objawy leukostazy, to znaczy zaburzenia przepływu krwi w najmniejszych naczyniach związane z dużą ilością leukocytów. Do objawów tych należą:

  • zaburzenia czynności układu nerwowego – na przykład zaburzenia świadomości, omdlenia;
  • zaburzenia widzenia;
  • bóle głowy;
  • duszność;
  • priapizm (bolesny wzwód prącia).

W przewlekłej białaczce szpikowej objawy są w znacznym stopniu uzależnione od fazy, w której znajduje się chory. W fazie początkowej, tzw. przewlekłej, są zwykle mało nasilone, często przebieg jest zupełnie bezobjawowy, a choroba rozpoznawana jest przypadkowo w badaniach laboratoryjnych. W fazie akceleracji objawy choroby narastają, wzrasta liczba białych ciałek krwi, nasila się niedokrwistość i spada także poziom płytek krwi. Narasta także powiększenie śledziony. Mogą wystąpić gorączki. W fazie blastycznej nasilają się objawy związane z uszkodzeniem szpiku – czyli objawy braku czerwonych ciałek krwi (objawy niedokrwistości) - bladość skóry, łatwa męczliwość, duszność; oraz niedobór płytek krwi, który jest powodem łatwego powstawania siniaków oraz krwawień.

Niekorzystnym czynnikiem rokowniczym jest pojawienie się gorączki, znaczne powiększenie węzłów chłonnych oraz zmian skórnych

Następny artykuł: Objawy ostrej białaczki szpikowej

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.