Trwa ładowanie...

Nebulizator - działanie, zalety, wady, wskazania, przeciwwskazania, leki, stosowanie

Nebulizacja pełni nieodzowną rolę w dzisiejszej terapii wielu chorób układu oddechowego. Podawanie leku w postaci aerozolu, pozwala na zwiększenie skuteczności jego działania bezpośrednio w miejscu efektorowym, poprawia jego wchłanianie, a także dzięki stosowaniu mniejszej dawki, znacznie obniża występowanie działań niepożądanych zarówno układowych jak i miejscowych.

spis treści

1. Nebulizacja - działanie

Nebulizacja (od łac. nebula– mgła, chmura) jest metodą terapii instrumentalnej. Polega na podawaniu do dróg oddechowych wziewnych leków w postaci aerozolu, czyli układu zawieszonych w gazie drobnych cząsteczek substancji płynnej.

Zobacz film: "Jak stosować inhalator?"

Aerozol w postaci mgiełki uzyskuje się w urządzeniach zwanych nebulizatorami. Wyróżnia się dwa rodzaje tych urządzeń: nebulizatory ultradźwiękowe i nebulizatory mechaniczne. Te pierwsze do rozpraszania fazy płynnej wykorzystują ultradźwięki, podczas gdy w przypadku urządzeń mechanicznych wykorzystywane jest sprężone powietrze, tlen lub inny neutralny gaz medyczny. Rozwój techniki i miniaturyzacji pozwolił, po latach stosowania nebulizacji jedynie w warunkach leczenia szpitalnego, wprowadzić tę metodę leczenia do domów pacjentów.

Każdy aerozol leczniczy charakteryzuje się swoistym rozkładem i wielkością cząsteczek leku. Ze względu na różną wielkość cząstek można wyróżnić: aerozole monodyspersyjne, czyli składające się z cząstek o jednakowych wymiarach, oraz aerozole polidyspersyjne, które zawierają cząstki o różnych rozmiarach.

Wielkość cząstek aerozolu decyduje o miejscu działania leku w drogach oddechowych - do pęcherzyków płucnych wnikają cząstki o średnicy 1-2 mm, do oskrzelików - 3-6 mm, a do oskrzeli - 7-15 mm.

Astma (prezentacja edukacyjna)
Astma (prezentacja edukacyjna) [17 zdjęć]

Czym jest astma? Astma wiąże się z przewlekłym stanem zapalnym, obrzękiem i zwężeniem oskrzeli (dróg

zobacz galerię

2. Nebulizacja - zalety i wady

Nebulizacja, jak każda metoda lecznicza, posiada swoje zalety oraz wady. W przypadku nebulizacji zdecydowanie wartość zalet przewyższa jej wady. Do zalet zalicza się przede wszystkim:

  • Łatwe podawanie leku;
  • Nie jest wymagana koordynacja wdechowo-wydechowa (możliwość podawania u dzieci, ludzi starszych oraz u chorych niewspółpracujących);
  • Można dobrać indywidualną dla każdego chorego dawkę i rodzaj leku (beta2-mimetyki, antybiotyki, leki proteolityczne lub mukolityki), a nawet podawać jednocześnie kilka leków;
  • Możliwa jest równoczesna farmako- i tlenoterapia.

Należy dodać również to, że podanie leku w formie aerozolu pozwala znacznie zmniejszyć dawkę skuteczną leku, co w połączeniu z „miejscowym” jego działaniem, znacznie obniża ilość i natężenie działań niepożądanych. Do wad nebulizacji zalicza się, na szczęście ostatnio w coraz mniejszym stopniu, ograniczoną dostępność i koszt nebulizatorów.

3. Nebulizacja - wskazania i przeciwwskazania

Nebulizacja wykorzystywana jest przede wszystkim w terapii chorób układu oddechowego tj. astmie, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc i innych. Do szczegółowych wskazań zalicza się:

  • Leczenie przewlekłe ciężkiej postaci astmy oskrzelowej i (lub) ciężkiego zaostrzenia choroby w warunkach domowych, szpitalnych oraz podczas transportu;
  • Leczenie przewlekłe oraz w zaostrzeniach mukowiscydozy, leczenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, rozstrzeni oskrzeli, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc;
  • Leczenie przewlekłych zakażeń dróg oddechowych;
  • Wspomagająco w ostrych chorobach dolnych dróg oddechowych;
  • Profilaktyka pneumocystozy u chorych z grup ryzyka.

Nebulizacja, jak każdy rodzaj terapii, charakteryzuje się pewnymi przeciwwskazaniami. Z tego powodu nie powinna być stosowana bez ich znajomości, a najlepiej powinna być skonsultowana z lekarzem. Najczęstrze przeciwskazania nebuklizacji każdego typu to:

Dodatkowo nebulizacja ultradźwiękowa przeciwwskazana jest w pierwszym roku życia (noworodki, niemowlęta). Nie można też stosować takich leków jak dornaza alfa, antybiotyki, glikokortykosteroidy.

4. Nebulizacja - leki

Leki zalecane do stosowania w nebulizacji za pomocą inhalatorów pneumatycznych:

  • Antybiotyki, takie jak aminoglikozydy (tobramycyna, gentamycyna, amikacyna), karbenicylina, kolistyna, ceftazydym, wankomycyna, amfoterycyna B.
  • Pentamidyna.
  • Glikokortykosteroidy (budezonid, beklometazo).
  • Leki rozszerzające oskrzela (bronchodylatacyjne), takie jak bromek ipratropium, beta2-mimetyki (salbutamol, terbutalina), preparaty złożone (bromek ipratropium + fenoterol).
  • Mukolityki, na przykład N-acetylocysteina, mesna, ambroksol.
  • Leki hamujące transport przezbłonowy jonów sodu (amiloryd).
  • Kromoglikan disodowy.
  • Dornaza α.

Leki zalecane do nebulizacji za pomocą inhalatorów ultradźwiękowych to:

  • Leki mukolityczne.
  • Chlorek sodu (NaCl).

Rekomendowane przez naszych ekspertów

5. Nebulizacja - stosowanie

W zależności od typu nebulizacji (pneumatyczna, ultradźwiękowa), typu i rodzaju urządzenia istnieją małe różnice w metodyce stosowania urządzeń i wykonywania inhalacji. Urządzenia mechaniczne (pneumatyczne) składają się ze sprężarki pneumatycznej zasilanej z sieci lub baterii, która łączy się przewodem z zasadniczym nebulizatorem, będącym jednocześnie miejscem rozpraszania leku do postaci aerozolu jak i pojemnikiem na lek. Dodatkowo dzieli się je na nebulizatory o ciągłej i przerywanej produkcji aerozolu, niekiedy zaleca się stosowanie dodatkowych przystawek ocieplających schłodzony przez rozprężający się gaz aerozol leczniczy.

Urządzenie ultradźwiękowe nie posiada oddzielnego nebulizatora, gdyż „mgła” z lekiem wytwarzana jest bezpośrednio w urządzeniu. Zasady wykonywania nebulizacji za pomocą inhalatorów pneumatycznych:

  • Wlej odmierzoną objętość (dawkę) leku do nebulizatora i uzupełnij do objętości 3-4 ml 0,9% roztworem NaCl. Uwaga: W przypadku leków konfekcjonowanych odmierzoną ilość roztworu gotowego do nebulizacji należy wlać do pojemnika nebulizatora bez rozcieńczania.

  • Połącz nebulizator z ustnikiem lub maską twarzową. Uwaga: W przypadku nebulizacji przez ustnik bez użycia maski pacjent powinien go przytrzymać zębami i szczelnie objąć ustami. W przypadku nebulizacji przez maskę powinna ona szczelnie przylegać do twarzy. Nieszczelność zmniejsza efektywną dawkę leku deponowanego w oskrzelach nawet o 50-80%!

  • Połącz łącznikiem (przewód PCV) nebulizator z kompresorem.

  • Włącz sprężarkę po podłączeniu do źródła zasilania.

  • W trakcie pracy sprężarki kontroluj wlot i wylot powietrza chłodzącego urządzenie (nie powinny być przesłonięte).

  • W przypadku nebulizacji sprężonym powietrzem lub tlenem dostarczanym centralnie ustaw zalecany przez producenta nebulizatora przepływ gazu.

  • Przyjmij odpowiednią pozycję (siedzącą lub leżącą) podczas inhalacji. Uwaga: Pozycja zależy od typu stosowanego nebulizatora.

W trakcie inhalacji należy pogłębić wdech i wykonywać go przez usta (ale tak, aby unikać hiperwentylacji), a na szczycie wdechu na krótko zatrzymał oddech (manewr ten zwiększa depozycję nebulizowanego leku w okrzelikach). Uwaga: Dzieci powinny wykonywać inhalacje pod nadzorem osób dorosłych.

Przerwij inhalację, gdy w nebulizatorze nie powstaje już aerozol, oraz natychmiast w razie wystąpienia niepożądanych objawów, takich jak duszności, sinica lub znaczny niepokój dziecka.

Po nebulizacji mukolityku zastosuj zabiegi fizjoteraputyczne.

Zasady postępowania po zakończeniu nebulizacji

  • Rozłącz układ nebulizator-sprężarka.

  • Rozkręć nebulizator i wyjmij dyszę.

  • Wszystkie plastikowe części umyj dokładnie w ciepłej wodzie z dodatkiem detergentu (płyn do mycia naczyń) i wypłucz pod bieżącą wodą.

  • Dobrze wysusz i złóż urządzenie.

Uwaga: Jeśli istnieje konieczność dokładniejszego oczyszczenia, niektóre nebulizatory można gotować (należy to wcześniej sprawdzić w dołączonej przez producenta instrukcji użytkowania). Ze względu na parametry techniczne oraz względy higieniczne po 6-12 miesiącach użytkowania należy kupić nowy nebulizator (czas używania zależy od zaleceń producenta). Filtr powietrza w kompresorze należy wymieniać zgodnie z instrukcją producenta i każdorazowo, gdy urządzenie pracuje niewłaściwie lub zmniejsza się jego wydajność.

Nebulizację powinno się stosować wtedy, gdy pozwala na to stan kliniczny chorego, wymaga on tej metody terapii i tak zalecił lekarz.

Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki.

Lek. Łukasz Kowalski
Następny artykuł: Przebieg leczenia astmy
Po około pół roku użytkowania należy kupić nowy nebulizator
Po około pół roku użytkowania należy kupić nowy nebulizator (123rf.com)
Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza