Trwa ładowanie...
Przeczytaj raport abcZdrowie
Temat miesiąca: Alkohol

Flawonoidy - charakterystyka, właściwości, występowanie

Flawonoidy to bioaktywne związki, które w bardzo dużych ilościach występują w warzywach i owocach. Pełnią szereg istotnych funkcji, szczególnie ważne są ich właściwości antyutleniające oraz przeciwzapalne. Warto włączyć flawonoidy do codziennej diety w dużej ilości, ale należy zachować ostrożność, bo nadmiar może nam zaszkodzić. Co warto wiedzieć o flawonoidach?

Zobacz film: "Owoce i warzywa w diecie"

spis treści

1. Co to są flawonoidy?

Flawonoidy to naturalne związki roślinne, które pełnią funkcję barwnika. Występują powszechnie w większości warzyw i owoców. Istnieje bardzo wiele odmian i gatunków flawonoidów. Najdują się przede wszystkim w liściach i kwiatach, a także owocach i nasionach roślin.

Ze względu na swoją różnorodność pod względem budowy flawonoidy dzieli się na:

  • flawanony,
  • flawanole,
  • flawony,
  • izoflawony,
  • flawonole,
  • antocyjany.

Flawonoidy są naturalnymi barwnikami i nadają roślinom różnorodne kolory. W cytrusach zwykle jest to żółty, pomarańczowy lub zielony, w pozostałych owocach od czerwieni aż po czerń.

2. Właściwości flawonoidów

Flawonoidy wykazują działanie ochronne wobec roślin. Przede wszystkim zabezpieczają je przed działaniem czynników zewnętrznych - promieniowaniem UV, szkodnikami, grzybami oraz pleśnią. Dodatkowo regulują wzrost roślin i kontrolują wszystkie procesy zachodzące w nich.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Jeśli chodzi o ludzki organizm, flawonoidy wykazują przede wszystkim działanie:

  • antyoksydacyjne i przeciwnowotworowe
  • przeciwzapalne
  • detoksykujące
  • przeciwbakteryjne
  • przeciwwirusowe
  • przeciwgrzybicze
  • antyarytmiczne
  • rozkurczowe
  • moczopędne
  • obniżające ciśnienie krwi
  • antyzakrzepowe
  • przeciwmiażdżycowe

Swoje antyoksydacyjne działanie flawonoidy zawdzięczają niektórym mechanizmom, które wspierają walkę z wolnymi rodnikami. Przede wszystkim hamują działanie enzymów, biorących udział w tworzeniu rozrostów nowotworowych. Dodatkowo wpływa na jony miedzi i żelaza, dzięki czemu zapobiega tworzeniu się wolnych rodników.

Niskocząsteczkowe antyoksydanty dość szybko się utleniają. Dzieje się tak na przykład w przypadku witamin C oraz E. Flawonoidy pomagają wzmacniać je przed rozpadem, dzięki czemu mogą one lepiej działać na organizm.

2.1. Flawonoidy a nowotwory

Badania prowadzone od końca XX wieku wskazują na to, iż flawonoidy mogą znacznie obniżać ryzyko rozwoju nowotworów, ponieważ obniżają aktywność tzw. związków kancerogennych i mutagennych. Dodatkowo hamują uszkodzenia komórek, co zmniejsza ryzyko nieprawidłowych rozrostów.

Badania wykazały ponadto, że stosowanie określonego gatunku flawonoidów - izoflawonów - znacznie obniża ryzyko rozwoju nowotworów hormonozależnych, czyli raka piersi i prostaty. Dodatkowo flawonoidy pomagają w zapobieganiu nowotworów tarczycy oraz płuc.

Regularne picie zielonej herbaty i umiarkowane spożywanie czerwonego wina pomaga chronić organizm przed działaniem wolnych rodników i pozwala zachować zdrowie na dłużej.

2.2. Wpływ flawonoidów na układ sercowo-naczyniowy

Flawonoidy pełnią także istotną funkcję w zapobieganiu chorobom układu sercowo-naczyniowego. Już niewielka ich ilość dziennie może znacząco zmniejszyć ryzyko śmierci na zawał. Flawonoidy utrudniają utlenianie cholesterolu LDL i osadzaniu się jego cząsteczek w naczyniach krwionośnych. Jednocześnie zwiększają poziom dobrego cholesterolu HDL, a w połączeniu z witaminą C wspierają syntezę kolagenu.

Dzięki takiemu działaniu flawonoidy zmniejszają ryzyko rozwoju żylaków, obniżają ciśnienie krwi, a także chronią przed stanami zapalnymi związanymi z miażdżycą.

Ciekawostka - francuski paradoks

Francuska dieta obfituje w produkty maślane oraz tłuszcze, a mimo to Francuzi bardzo rzadko chorują na miażdżycę czy inne choroby sercowo-naczyniowe. Dzieje się tak prawdopodobnie dlatego, że ich dieta dodatkowo jest bardzo bogata we flawonoidy pochodzące z warzyw, owoców oraz umiarkowanych ilości czerwonego wina.

Flawonoidy aktywnie zapobiegają tworzeniu blaszek miażdżycowych, pomaga także w przypadku tzw. zespołu metabolicznego.

2.3. Flawonoidy a układ nerwowy

Działanie flawonoidów pozwala aktywnie walczyć także z procesami neurodegeneracyjnymi, a ich regularne spożywanie wspiera cały układ nerwowy. Z wiekiem procesy te zaczynają postępować, a sprawności psychiczne mogą być osłabione. Włączenie flawonoidów na stałe do diety pozwala także zredukować ryzyko rozwoju demencji i choroba Alzheimera, a także choroby Parkinsona.

Flawonoidy wychwytują reaktywne formy tlenu oraz azotu, odpowiedzialne za procesy neurodegradacyjne, a następnie neutralizują je. W ten sposób znacznie zmniejszają niszczenie neuronów i hamują ten proces.

3. Flawonoidy w leczeniu chorób

Regularne spożywanie flawonoidów pomaga także w prewencji wielu chorób, w tym także przewlekłych. Należy zadbać o ich odpowiednią podaż szczególnie w przypadku:

  • cukrzycy
  • chorób wątroby
  • AIDS

W przypadku cukrzycy flawonoidy zatrzymują gwałtowny wzrost poziomu cukru we krwi, szczególnie po posiłku. Chronią także przed rozwojem zaćmy, co u cukrzyków zdarza się bardzo często. Stymulują także wydzielanie insuliny, czyli hormonu trzustkowego, który odpowiedzialny jest za transport glukozy.

Sylimaryna jest jednym z flawonoidów, który wykazuje szczególnie pozytywne działanie na wątrobę. Chroni ją przed uszkodzeniami i stymuluje ją do regeneracji.

Okazuje się, że flawonoidy mają także swój udział w leczeniu i zapobieganiu rozwojowi AIDS. W tym przypadku najważniejszą ich funkcją jest hamowanie namnażania się wirusa. Niektóre z nich hamują przenikanie wirusa HIV do wewnątrz komórek.

4. Źródła flawonoidów w diecie

Flawonoidy znajdują się powszechnie w warzywach i owocach, a także jadalnych kwiatach. Ich główne źródła w naszej diecie to:

  • kawa
  • herbata
  • kakao
  • cebula
  • papryka
  • brokuły
  • pomidory
  • rośliny strączkowe
  • owoce leśne
  • winogrona
  • jabłka
  • owoce cytrusowe
  • czerwone wino
  • niektóre zboża i przyprawy

Dzięki swojemu działaniu stanowią one istotny element codziennej diety. Świetnym źródłem flawonoidów w diecie są także świeżo wyciskane soki owocowe i warzywne.

Chroń się przed rakiem piersi. Oto 6 produktów, które warto jeść, by uniknąć nowotworu
Chroń się przed rakiem piersi. Oto 6 produktów, które warto jeść, by uniknąć nowotworu [6 zdjęć]

Orzechy brazylijskie wyróżniają się wysoką zawartością błonnika, witamin i minerałów. Bogactwo prozdrowotnych...

zobacz galerię

4.1. Suplementy z flawonoidami

Flawonoidy wchodzą dość licznie w skład suplementów diety, które są powszechnie dostępne w aptekach, marketach i sklepach ze zdrową żywnością. Wśród najchętniej stosowanych flawonoidów wymienia się:

  • rutynę
  • sylimarynę
  • diosminę
  • hesperydynę
  • izoflawony

Ich działanie może być skuteczne, ale tylko w sytuacji, kiedy cała nasza dieta jest zdrowo zbilansowana.

5. Działania niepożądane flawonoidów

Ogólnie flawonoidy uważane są za bezpieczne nawet w dużych ilościach. Niestety, nadmierne ich stosowanie może doprowadzić do mniej lub bardziej groźnych dla zdrowia powikłań. Najczęściej nadmiar flawonoidów wchodzi w niepożądane reakcje z witaminą C, E oraz kwasem foliowym, zaburzając ich prawidłowe wchłanianie. Dzieje się tak tylko w przypadku znacznego nadmiaru flawonoidów w diecie.

Na nadmiar flawonoidów powinny uważać także osoby chorujące na tarczyce, ponieważ mogą osłabiać działanie jodu i zaburzać procesy metaboliczne. Niekóre z nich mogą także zaburzać transport leków w organizmie.

Flawonoidy pochodzące z soi (np. izoflawony sojowe) mogą doprowadzić do tzw. dominacji estrogenu, który jest niekorzystny dla osób w wieku rozrodczym. Wykazują one pozytywne działanie w okresie menopauzalnym, ale wcześniej nie powinny być stosowane w nadmiarze.

Potrzebujesz konsultacji z lekarzem, e-zwolnienia lub e-recepty? Wejdź na abcZdrowie Znajdź Lekarza i umów wizytę stacjonarną u specjalistów z całej Polski lub teleporadę od ręki.

Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza