Trwa ładowanie...

Dna moczanowa - kwas moczowy, przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, dieta

Dna moczanowa nazywana również podagrą lub artretyzmem to choroba znana ludzkości od zarania dziejów. Schorzenie powoduje u pacjentów bóle i zniekształcenia stawów. Ich przyczyną jest wysoki poziom kwasu moczowego, będący skutkiem jego nadmiernej produkcji lub zmniejszonego wydalania z organizmu. Gdy kwasu moczowego jest zbyt wiele, zaczyna się krystalizować. Kryształki (moczany) odkładają się w stawach, powodując dokuczliwe objawy. W zaawansowanej postaci dojść do uszkodzenia narządu ruchu i niepełnosprawności, a także do zajęcia narządów wewnętrznych. Uchronić przed tym może odpowiednie leczenie, które trzeba wdrożyć jak najszybciej.

Zobacz film: "Nie ignoruj bólu stawów. Może zwiastować chorobę"

spis treści

1. Co to jest dna moczanowa?

Dna moczanowa to choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której dochodzi do zwiększenia poziomu kwasu moczowego we krwi.

Kwas moczowy powinien się znajdować w organizmie człowieka w stężeniu nie większym niż 5-6 mg/dl. Jeżeli jego ilość wzrośnie kilkakrotnie lub kilkunastokrotnie (stan ten nazywany jest hiperurykemią), zaczyna się krystalizować. Kryształki zwane moczanami odkładają się w tkankach słabo ukrwionych, np. więzadłach i ścięgnach, lub stawach obwodowych, powodując stan zapalny.

W zaawansowanym stadium choroby może dojść do uszkodzenia, a nawet niesprawności narządów ruchu.

Kryształy mogą się też wytrącać w narządach miąższowych, np. w nerkach, co z czasem prowadzi do ich uszkodzenia.

Choroba dotyka około 2 proc. populacji. Najczęściej atakuje mężczyzn i osoby starsze. Występuje aż u 7 proc. mężczyzn po 65. roku życia. U kobiet choroba występuje znacznie rzadziej i głównie u tych po menopauzie. Na pojawienie się schorzenia narażeni są również pacjenci z otyłością, pacjenci preferujący tłuste potrawy, alkohol.

2. Przyczyny i rodzaje dny moczanowej

Dna moczanowa może mieć dwa źródła. Pierwszym jest genetyka. Odziedziczenie tej choroby wynika z pewnej dysfunkcji organizmu, która polega na nadprodukcji kwasu moczowego. Drugim jest odbyta choroba lub zły styl życia. Osoby chore na białaczkę, mające kłopoty z nerkami lub takie, które są z jakichś powodów napromieniowane mogą mieć podwyższone ryzyko zachorowań.

Wyróżnia się następujące rodzaje dny moczanowej:

  • Dna pierwotna – częściej dotyka mężczyzn niż kobiety. Przyczyną tego rodzaju dny moczanowej może być upośledzenie enzymów, które uczestniczą w przemianie puryn (źródłem puryn jest dieta oraz rozpad obumierających tkanek). Inną przyczyną dny pierwotnej mogą być wady rozwojowe nerek
  • Dna wtórnarodzaj dny moczanowej, który pojawia się pod wpływem innych chorób: czerwienicy, niedokrwistości hemolitycznej, białaczki, szpiczaka mnogiego, wrodzonych wad serca, uszkodzenia nerek. Pojawia się też w następstwie złej diety, głodówek lub wręcz przeciwnie – objadania się, jak również nadużywania alkoholu czy zażywania niektórych leków odwadniających. Leki odwadniające zaburzają gospodarkę wodną i mogą wpływać negatywnie na funkcjonowanie organizmu oraz przyczyniać się do zachorowań na podagrę.

Chorobie sprzyja otyłość oraz zespół metaboliczny. Może również towarzyszyć niewydolności oddechowej lub kwasicy.

W zależności od tego, jakie miejsce zajęła choroba, można ją różnie nazywać:

  • omagra – zapalenie stawu barkowego
  • gonagra – zapalenie stawu kolanowego
  • chiragra – zapalenie stawów dłoni
  • rachidagra – zapalenie w stawach kręgosłupa
  • podagra – zajęty jest staw palucha.
Napój, który poprawi kondycję stawów
Napój, który poprawi kondycję stawów [6 zdjęć]

Odczuwasz dyskomfort podczas chodzenia, wstawania z łóżka czy zwykłego poruszania się? Problem będzie...

zobacz galerię

3. Objawy dny moczanowej

Dnę moczanową rozpoznaje się głównie po bardzo ostrych bólach stawów. Powodem takiego stanu rzeczy jest źródło choroby. Każdy człowiek ma określoną normę kwasu moczowego we krwi. Kiedy jego stężenie przekroczy dopuszczalny poziom, wówczas organizm nie radzi sobie z jego wydalaniem. Kwas moczowy zaczyna się krystalizować i osiada na stawach, raniąc przy tym tkankę. W taki sposób tworzy się stan zapalny. W początkowej fazie choroby pacjent może nie odczuwać żadnych symptomów. Taki stan nazywa się okresem bezobjawowej hiperurykemii. W późniejszym czasie pacjent może borykać się z silnym bólem stawów i ograniczeniem jego ruchomości.

Pierwsze objawy to guzki pojawiające się na palcach, łokciach, uszach i rękach. W począkowej fazie choroby, stany zapalne dotyczą kończyn dolnych, a dopiero po jakimś czasie przenoszą się na inne stawy. W późniejszym czasie pacjent może borykać się z ostrymi napadami zapalenia stawów. W międzyczasie pojawiają się również momenty wycofania się objawów choroby - są to tzw. okresy międzynapadowe.

3.1. Okres bezobjawowej hiperurykemii

Przez długi czas dna moczanowa nie daje żadnych objawów. Jej jedynym symptomem jest hiperurykemia, czyli podwyższone stężenie kwasu moczowego (końcowy produkt metabolizmu białkowego) w surowicy krwi.

3.2. Ostre napady zapalenia stawów

Po bezobjawowej hiperurykemii dna moczanowa daje już konkretne objawy. Pojawia się – najczęściej w nocy lub rano – ostry ból w stawie (w tej fazie dna moczanowa atakuje jeden staw), który każdego dnia jest coraz bardziej dotkliwy. To pierwszy charakterystyczny objaw dny moczanowej. Ból ten może wywołać szereg różnych czynników, np. spożycie alkoholu, przeciążenie, pozostanie na czczo.

W miejscu wystąpienia bólu skóra robi się napięta, lśniąca, czerwona. Atak takiego bólu trwa od 2 do 4 godzin. Objawami towarzyszącymi mogą być gorączka, zmęczenie, obniżenie nastroju.

3.3. Okresy międzynapadowe

Po pierwszym ataku dny następuje okres wycofania się objawów choroby. Dolegliwości stopniowo mijają w ciągu kilku dni do dwóch tygodni. Jeśli nie zostanie wdrożone leczenie, choroba zajmuje kolejne stawy i pojawiają się kolejne ataki, które stają się coraz częstsze i intensywniejsze.

3.4. Dna przewlekła (zaawansowana)

Gdy dna moczanowa przyjmuje postać przewlekłą, atakuje kilka stawów i inne narządy. Nadal towarzyszą jej bolesne objawy, lecz ich natężenie jest mniejsze. W wyniku długiego działania szkodliwych kryształów moczanu sodu, chrząstki i narządy kostne ulegają nieodwracalnemu uszkodzeniu. Tworzą się w nich nadżerki. Wpływa to na upośledzenie sprawności, a także zniekształca stawy.

Kryształy moczanu przyczyniają się to do powstania dnawych guzków. Na skórze pojawiają się najczęściej na małżowinach usznych i w okolicy stawów stóp i rąk. Czasem guzki mogą objąć też narządy wewnętrzne, co może prowadzić do ich uszkodzenia. Dochodzi do powstania kamicy nerkowej, nefropatii dnawej, cukrzycy.

4. Diagnostyka dny moczanowej

Dnę moczanową można potwierdzić w przypadku gdy:

  • wystąpiły co najmniej dwukrotnie napady ostrego bólu stawu
  • w obrębie małżowin usznych i stawów można stwierdzić guzki
  • dna atakuje staw palucha
  • po zastosowaniu leków z kolchicyną można odnotować pozytywne rezultaty

Objawy dny moczanowej są podobne do symptomów innych chorób, dlatego ważna jest szybka wizyta u lekarza, który prawidłowo zdiagnozuje dolegliwość. Choroby, które przebiegają z podobnymi objawami to:

  • reumatoidalne zapalenie stawów
  • choroba zwyrodnieniowa stawów
  • dna rzekoma
  • infekcje bakteryjne stawów.

Chorobę należy odróżnić także od zmian pourazowych i wylewów dostawowych.

Leki na dnę moczanową znajdziesz dzięki stronie KtoMaLek.pl. To darmowa wyszukiwarka dostępności leków w aptekach w Twojej okolicy.

5. Leczenie dny moczanowej

Dna moczanowa jest przypadłością, z którą częściej muszą mierzyć się mężczyźni. W organizmach kobiet znajdują się hormony odpowiadające za regulowanie poziomu kwasu moczowego we krwi i nie pozwalają mu przekroczyć odpowiedniej normy. Z tego powodu kobiety znacznie rzadziej zapadają na artretyzm, w ich przypadku choroba objawia się dopiero około 65 roku życia. Mężczyźni są narażeni na dnę moczanową przez całe życie.

Leczenie dny moczanowej zależy od fazy choroby:

  • hiperurykemia – jest to etap, w którym nie trzeba stosować środków farmakologicznych. Wymagana jest wtedy zmiana stylu życia, diety, którą należy stosować do końca życia
  • ostry napad dny – na tym etapie pacjenci przyjmują leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. Zabronione jest używanie leków, które obniżają stężenie kwasu. Mogą one pogorszyć stan chorego
  • okres międzynapadowy – w uniknięciu napadów pomoże utrzymanie niskiego poziomu kwasu moczowego. W niektórych przypadkach można stosować leki obniżające jego stężenie w organizmie
  • dna przewlekła – przy dnie przewlekłej najistotniejsze jest zahamowanie rozwoju dny oraz wyleczenie powikłań. Podczas dny przewlekłej chorym podaje się allopurynol

Przyjmowanie leków, które regulują poziom kwasu moczowego we krwi, jest obligatoryjne. Ich działanie polega na unormowaniu stężenia kwasu moczowego i pomocy przy jego wydalaniu z organizmu. Ponadto stosuje się wszelkie leki minimalizujące obrzęki i opuchliznę stawów. W leczeniu dny moczanowej można zastosować także fizykoterapię, która zmniejsza ból i pomaga chorym stawom.

Lekarz może zdecydować również o wykonaniu zabiegu zwanym litotrypsja, który polega na kruszenia kamienia w pęcherzu moczowym, moczowodzie lub nerce, za pomocą fali uderzeniowej. Dna moczanowa jest chorobą metaboliczną, której nie można wyleczyć. Jednak przestrzegając zasad diety oraz przyjmując leki zmniejszające syntezę kwasu moczowego można zatrzymać rozwoju choroby.

Nigdy nie należy lekceważyć dny moczanowej. Objawy takie jak częste bóle stawów, dziwne guzki, powinny skłonić pacjenta do wizyty u lekarza, a także wykonania badania na poziom kwasu moczowego we krwi. Bagatelizowania wyżej wymienionych objawów może prowadzić do niebezpiecznych powikłań i poważnych problemów zdrowotnych.

6. Dieta w dnie moczanowej

Dieta w dnie moczanowej jest sprawą priorytetową. Osoby borykające się z artretyzmem powinny zmienić swój dotychczasowy sposób odżywiania i wyeliminować ze swojego jadłospisu produkty mięsne. Niewskazane jest również picie alkoholu. Co więcej, niewskazane jest także spożywanie podrobów, tłustych ryb i słodyczy.

Ostatni posiłek powinno się tak zaplanować, by nie poprzedzał bezpośrednio snu. Trzygodzinna przerwa między jedzeniem a spaniem pozwoli na wydalenie z organizmu większej ilości kwasu moczowego. Za to zaleca się picie dużej ilości płynów, co pomoże nerkom w oczyszczaniu organizmu. Bardzo ważne, by utrzymać prawidłową wagę, bowiem otyłość sprzyja wydzielaniu się kwasu moczowego i przyczynia się do zniekształcania stawów. Dlatego też zaleca się ćwiczenia fizyczne, które pozwolą długo cieszyć się sprawnymi stawami ­– jednak trzeba wybierać takie, które ich zbytnio nie obciążą.

6.1. Zalecenia ogólne

Ostatni posiłek powinno się tak zaplanować, by nie poprzedzał bezpośrednio snu. Trzygodzinna przerwa między jedzeniem a spaniem pozwoli na wydalenie z organizmu większej ilości kwasu moczowego. Za to zaleca się . Bardzo ważne, by utrzymać prawidłową wagę, bowiem otyłość sprzyja wydzielaniu się kwasu moczowego i przyczynia się do zniekształcania stawów. Dlatego też zaleca się ćwiczenia fizyczne, które pozwolą długo cieszyć się sprawnymi stawami ­– jednak trzeba wybierać takie, które ich zbytnio nie obciążą.

  • unikaj głodówek i niskokalorycznych diet (mniej niż 1300 kcal), gdyż może to nasilić chorobę
  • zupy przyrządzaj na warzywnych wywarach, gdyż nie zawierają one puryn
  • ogranicz spożywanie wędlin
  • jedz dużo owoców i warzyw
  • przy posiłkach zawierających większą ilość puryn odmów sobie alkoholu
  • przygotowując ziemniaki najlepiej upiecz je w folii, gdyż będą znacznie zdrowsze
  • dodaj do swojej diety twaróg i sery
  • zadbaj o prawidłową masę ciała
  • cielęcinę lub wołowinę najlepiej gotuj
  • ostatni posiłek zjedz nie później niż 3 godziny przed snem

Chorzy powinny pić co najmniej 2-3 litry płynów dziennie. W ten sposób obniża się stężenie kwasu moczowego we krwi. Chory powinien unikać picia alkoholu.

Jeżeli chory na dnę moczanową ma nadwagę lub jest otyły, powinien zmniejszyć wagę ciała. Dlaczego? Ponieważ osoby z otyłością są bardziej narażone na wydzielanie się kwasu moczowego, co w konsekwencji prowadzi do zniekształcenia stawów i dolegliwości bólowych. Warto dbać o swoje zdrowie, przestrzegać zasad zbilansowanej diety, a także regularnie uprawiać aktywność fizyczną. Ćwiczenia fizyczne pozwolą długo cieszyć się sprawnymi stawami (warto postawić na taką aktywność, która nie obciąża stawów!).

6.2. Produkty zalecane

Dieta na dnę moczanową powinna być bogata w:

  • warzywa
  • owoce
  • masło
  • mleko
  • chudy ser
  • ziemniaki

W celach profilaktycznych warto wprowadzić do swojej diety produkty mleczne, tj, mleko, jogurty naturalne, a także czereśnie i wiśnie, które zmniejszają ryzyko wystąpienia schorzenia. Można stosować także niektóre zioła, które działają moczopędnie, np. liście mącznicy, liście brzozy, ziele skrzypu, korzeń lubczyku, korzeń mniszka lekarskiego, ziele nawłoci pospolitej.

6.3. Produkty przeciwwskazane

Choroba rozwija się przy dostarczaniu organizmowi produktów z dużą ilością puryn. Aby ją spowolnić, powinniśmy zrezygnować z potraw, które są bogate w te substancje:

  • wieprzowiny
  • wołowiny
  • baraniny
  • podrobów, np. wątróbka
  • śledzi
  • sardynek
  • czekolady
  • kakao
  • kawy
  • octu
  • musztardy
  • ostrej papryki
  • pieprzu
  • mocnej herbaty
  • orzechów
  • kawioru
  • piwa
  • tłustych sosów.

Osoby cierpiące na to schorzenie powinny odstawić jedzenie śmieciowe, czyli fast-foody, chipsy i napoje gazowane.

Treść artykułu jest całkowicie niezależna. Znajdują się w nim linki naszych partnerów. Wybierając je, wspierasz nasz rozwój.

Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza