Trwa ładowanie...
Przeczytaj raport abcZdrowie
Temat miesiąca: Alkohol

PMS - objawy, leczenie, jak sobie radzić? Czy PMS to choroba?

Co to jest PMS? Ten tajemniczy skrót wywodzi się z angielskiego Premenstrual Syndrome, które tłumaczymy jako zespół napięcia przedmiesiączkowego. To około 300 objawów, które mogą pojawić się na kilkanaście lub kilka dni przed miesiączką. U każdej kobiety ten czas wygląda inaczej, a objawy mogą mieć różne nasilenie. Jakie są symptomy PMS i jak je leczyć? Czy PMS to choroba?

Zobacz film: "Objawy, które świadczą o tym, że twoje hormony szaleją"

spis treści

1. Co to jest PMS?

PMS, czyli zespół napięcia przedmiesiączkowego lub Premenstrual Syndrome, pojawia się przed miesiączką. Często utrzymuje się także podczas krwawienia i przechodzi dopiero po jego zakończeniu. Jest to zespół subiektywnych i obiektywnych dolegliwości, które występują zawsze w drugiej fazie cyklu.

Objawy PMS są związane zarówno z samopoczuciem fizycznym, jak i psychicznym. Pojawiają się około 7-10 dni przed okresem i są związane z zachwianiem równowagi hormonalnej.

Przyczyną może być prolaktyna, której stężenie wzrasta u niektórych kobiet. Symptomy PMS może nasilać spożywanie tłustych, przetworzonych dań, picie kawy, nadużywanie alkoholu oraz niedobór snu.

Aktualnie istnieją kryteria ustalone przez Amerykańskie Towarzystwo Położników i Ginekologów, których spełnienie pozwala rozpoznać zespół napięcia przedmiesiączkowego:

  • jeden lub więcej objawów emocjonalnych i fizykalnych pojawia się w okresie od 5 dni przed krwawieniem miesięcznym i ustępuje do 4 dni po jego wystąpieniu;
  • objawy nie pojawiają się w fazie folikularnej cyklu – przed 13. dniem cyklu miesiączkowego;
  • symptomy muszą występować w stopniu średnim lub ciężkim, co upośledza funkcjonowanie w codziennym życiu i/lub związku, i powodują znaczny dyskomfort fizyczny i/ lub psychiczny wymagający pomocy specjalisty;
  • objawy pojawiają się w większości cykli miesiączkowych i muszą zostać potwierdzone prospektywnie przez dwa kolejne cykle;
  • występujące dolegliwości nie mogą być zaostrzeniem istniejących zaburzeń psychicznych lub innych chorób.
Okres – odpowiedzi na 11 najczęściej zadawanych pytań
Okres – odpowiedzi na 11 najczęściej zadawanych pytań [12 zdjęć]

Uspokój się, to normalne, że okres może być nieregularny, zwłaszcza w pierwszych latach. Miesiączka może...

zobacz galerię

2. Cykl menstruacyjny

W drugiej fazie cyklu menstruacyjnego, po wystąpieniu jajeczkowania, następuje spadek poziomu estrogenów, które dominują w fazie pierwszej, natomiast dochodzi do wzrostu poziomu progesteronu.

Utrzymuje się on przez całą drugą fazę cyklu i obniża tuż przed pojawieniem się krwawienia. Badania wykazują, że prawdopodobnie to właśnie progesteron i jego metabolity, działając na organizm kobiety, a przede wszystkim na jej ośrodkowy układ nerwowy, wywołują objawy zespołu napięcia przedmiesiączkowego.

2.1. Estrogeny

Do podstawowych estrogenów w organizmie kobiety należą: estron, 17-beta-estradiol i estriol. Estrogeny produkowane są przede wszystkim przez jajnik i łożysko oraz w wyniku obwodowej konwersji z innych hormonów (androstendionu, testosteronu).

Metabolizm estrogenów polega na ich sprzęganiu z glukuronianem oraz siarczanem i wydalaniu, przede wszystkim z moczem, a w niewielkiej ilości z kałem. Estradiol jest estrogenem o największej aktywności biologicznej w okresie rozrodczym u kobiety.

Stężenie tego hormonu zmienia się zależnie od fazy cyklu i wynosi w okresie wczesnej fazy folikularnej około 50 pg/ml i aż około 400-600 pg/ml w okresie okołoowulacyjnym. Większość estradiolu pochodzi z jajnika, a tylko 5% z obwodowej konwersji z estronu.

Estradiol może również pochodzić z konwersji androgenów w tkankach obwodowych. W wątrobie estradiol jest metabolizowany do estriolu. Estrion jest pięciokrotnie mniej aktywny i jest głównym estrogenem w okresie pomenopauzalnym.

Powstaje głównie na drodze konwersji obwodowej z androstedionu oraz jako metabolit 17-beta-estradiolu w wątrobie. Estriol jest estrogenem o najsłabszym działaniu biologicznym – blokując receptor estrogenowy, osłabia działanie proliferacyjne innych estrogenów na endometrium. Powstaje głównie jako metabolit estradiolu i estronu w wątrobie.

Działanie biologiczne estrogenów:

  • warunkowanie rozwoju II- i III-rzędowych cech płciowych,
  • działanie proliferacyjne na błonę śluzową macicy i przygotowanie do działania progesteronu,
  • zwiększenie masy mięśniowej macicy oraz perystaltyki jajowodowej,
  • działanie rozluźniające na mięśnie okrężne szyjki macicy i zwiększenie ilości przezroczystego śluzu ułatwiającego penetrację plemników,
  • pobudzanie wzrostu i złuszczania komórek nabłonkowych pochwy,
  • pobudzanie wzrostu i złuszczania komórek oraz pęcherzyków w gruczole sutkowym,
  • zwiększanie libido.

Działanie metaboliczne estrogenów:

  • wpływ na biosyntezę tłuszczów, białek, zasad purynowych i pirymidynowych,
  • zwiększenie syntezy białka wiążącego hormony sterydowe i tyroksynę,
  • działanie prozakrzepowe, zwiększanie stężenia czynników krzepnięcia (II, VII, IX i X), a zmniejszanie stężenia fibrynogenu i antytrombiny,
  • hamowanie procesu osteolizy, a pobudzanie kościotworzenia,
  • wpływ na rozmieszczenie tkanki tłuszczowej o typie kobiecym,
  • zatrzymywanie wody w ustroju, wpływ na poprawę elastyczności tkanek,
  • korzystny wpływ na stan psychoemocjonalny.

2.2. Gestageny

Naturalnym gestagenem występującym w ustroju kobiety jest progesteron. Jest to steroid produkowany przez ciałko żółte oraz łożysko. We krwi jest transportowany przez albuminy (80%) i transkortynę (specjalne białko nośnikowe).

W fazie folikularnej stężenie progesteronu jest bardzo niskie i wynosi około 0,9 ng/ml, w okresie okołoowulacyjnym około 2 ng/ml, a w środku fazy lutealnej aż około 10–20 ng/ml. Progesteron jest metabolizowany w wątrobie do pregnandiolu i wydalany jako glukuronian pregnandiolu, głównie z moczem.

Działanie biologiczne progesteronu:

  • wywoływanie cyklicznych zmian sekrecyjnych błony śluzowej macicy przygotowujących do ciąży,
  • powodowanie rozpulchnienia i przekrwienia mięśnia macicy oraz zmniejszenia jej kurczliwości i perystaltyki jajowodów,
  • wpływ na śluz szyjkowy, który staje się gęsty i nieprzenikliwy dla plemników,
  • wywoływanie zmian w nabłonku pochwy, zwiększanie wskaźników grupowania i zwijania komórek,
  • działanie synergistyczne z estrogenami w gruczołach sutkowych (rozplem kanalików i pęcherzyków gruczołowych).

Działanie metaboliczne progesteronu:

  • wpływ na wzrost syntezy glukagonu,
  • obniżanie hipoglikemizującego działania insuliny,
  • działanie diuretyczne przez blokowanie aldosteronu w nerkach,
  • podwyższanie temperatury ciała,
  • działanie antyandrogenne – blokowanie 5-alfa-reduktazy.

3. Objawy PMS

PMS obejmuje prawie 300 objawów, do najbardziej rozpoznawalnych należy:

  • rozdrażnienie,
  • nieuzasadniony gniew,
  • drażliwość,
  • smutek,
  • obniżony nastrój,
  • płaczliwość,
  • spadek samooceny,
  • nadwrażliwość piersi,
  • zatrzymanie wody w organizmie,
  • biegunki,
  • zaparcia,
  • ból stawów,
  • ból głowy,
  • zmęczenie,
  • trądzik,
  • wzdęty brzuch,
  • ból w dolnej części pleców,
  • zwiększony apetyt,
  • problemy z koncentracją,
  • huśtawki nastrojów,
  • spadek libido,
  • kołatanie serca,
  • niepokój,
  • obrzęk nóg.

Co miesiąc mogą pojawiać się inne objawy, zmienne może być też ich nasilenie. U niektórych kobiet PMS utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jakie jeszcze objawy ma PMS?  W medycynie funkcjonuje również termin przedmiesiączkowe napięcie dysfotyczne. W tym przypadku symptomy PMS są znacznie wzmożone do tego stopnia, że kobieta w tym czasie nie potrafi racjonalnie myśleć, funkcjonować nie tylko w życiu prywatnym, ale też i zawodowym.

To też warto wiedzieć

Rekomendowane przez naszych ekspertów

4. Leczenie PMS

Nie istnieje skuteczny lek na PMS, który niweluje objawy i poprawia samopoczucie. Leczenie PMS skupia się na konkretnych symptomach, ale ważne jest też wykluczenie obecności chorób.

Kluczowa jest wizyta u ginekologa, który będzie w stanie rozpoznać torbiele, endometriozę czy zespół policystycznych jajników. W przypadku ostrych objawów PMS stosuje się leki na receptę, na przykład:

  • antydepresanty,
  • leki moczopędne,
  • tabletki antykoncepcyjne,
  • zastrzyki antykoncepcyjne.

Środki tego typu niwelują symptomy napięcia przedmiesiączkowego i sprawiają, że miesiączka jest mniej bolesna i mniej obfita. Ponadto, rozdrażnienie i niepokój można łagodzić za pomocą preparatów uspokajających. Natomiast na ból podbrzusza i jajników skutecznie działają ogólnodostępne leki przeciwbólowe i rozkurczowe.

5. Domowe sposoby na PMS

Leczenie PMS jest przede wszystkim objawowe i w zależności od dominujących dolegliwości stosuje się odpowiednie leki. Aby nie nasilać opisanych objawów, zaleca się przede wszystkim ograniczenie spożycia soli kuchennej w tym czasie.

Paradoksalnie ulgę przynosi wypijanie odpowiedniej ilości wody. Najlepiej, by była to niegazowana woda mineralna, wypijana w ilości około dwóch litrów dziennie.

W aptekach i sklepach zielarskich nabyć można także wiele mieszanek ziołowych działających lekko moczopędnie. Ich picie wspomaga usuwanie z organizmu nadmiaru wody.

Ponieważ jednak odwodnienie ustroju jest stanem bardzo niebezpiecznym, zagrażającym zdrowiu, a w skrajnych przypadkach nawet życiu, stosowanie każdego tego typu środka lepiej wcześniej skonsultować z lekarzem.

Można zdecydować się także na wprowadzenie do diety owoców, które wykazują działanie moczopędne, np. arbuza. Natka pietruszki dodawana do kanapek czy dań obiadowych wykazuje podobne właściwości. Warto także wykluczyć z diety już na kilka dni przed miesiączką wszelkie słodkości czy napoje alkoholowe.

Zdecydowanie lepiej przy zespole napięcia przedmiesiączkowego sprawdzi się dieta lekkostrawna, niezawierająca tłustych, smażonych dań oraz produktów wzdymających. Każdy posiłek należy spożywać w spokoju, dokładnie gryząc i przeżuwając każdy kęs.

Dzięki temu długie i trudno strawne łańcuchy błonnika zawartego w warzywach) i owocach ulegają skróceniu. Co za tym idzie, przekąska taka mniej obciąża przewód pokarmowy.

Należy przy zespole napięcia przedmiesiączkowego uzupełniać niedobory witamin (zwłaszcza witamin z grupy B) i mikroelementów. W przypadku bolesności piersi pomóc może bromokryptyna, która obniża poziom prolaktyny.

Dietę można wzbogacić:

  • około 2 litrami niegazowanej wody mineralnej,
  • warzywami i owocami o działaniu moczopędnym – arbuz, [ruskawki, natka pietruszki,
  • herbatą z melisy,
  • witaminą A – marchew, dynia, morele, wiśnie, śliwki, fasolka szparagowa, zielony groszek,
  • witaminą E – kiełki pszenicy, zboża, zielone rośliny liściaste, orzechy, awokado,
  • witaminą C – pomidory, cytrusy, owoce dzikiej róży, jabłka, porzeczki

Warto unikać: kawy, alkoholu, soli i produktów w nią bogatych (potrawy wysoko przetworzone, produkty w proszku, peklowane mięsa, kiszone ogórki, ostrych przypraw, słodyczy oraz dań ciężkostrawnych. Dieta jest domową metodą radzenia sobie z tym nieprzyjemnym czasem w cyklu miesiączkowym.

Skuteczne w leczeniu PMS bywa również:

  • ograniczenie kofeiny,
  • ograniczenie soli i cukru,
  • unikanie tłustych potraw,
  • unikanie ostrych przypraw,
  • unikanie alkoholu,
  • spożywanie produktów bogatych w węglowodany złożone i białko,
  • jeść mniejsze porcje, ale częściej,
  • podjąć aktywność fizyczną o umiarkowanej intensywności (spacer, basen),
  • wykonać ćwiczenia rozciągające i relaksujące,
  • dłużej spać.

6. PMS to choroba?

Zdania są podzielone, niektórzy uważają, że PMS to nie jest problem medyczny i nie należy zajmować się tą kwestią. Inni z kolei uważają, że Światowa Organizacja Zdrowia powinna uznać zespół napięcia przedmiesiączkowego jako chorobę, ponieważ pojawia się regularnie i potrafi być bardzo uciążliwy.

Co więcej, w latach 80. XX wieku podczas dwóch angielskich procesów sądowych PMS zostało potraktowane jako okoliczność łagodząca. Sprawy dotyczyły morderstwa i napadu z bronią w ręku.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

Nie czekaj na wizytę u lekarza. Skorzystaj z konsultacji u specjalistów z całej Polski już dziś na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Następny artykuł: Leczenie
Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza