Trwa ładowanie...

Ból głowy - rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie, domowe sposoby

Ból głowy to jedna z najczęściej pojawiających się dolegliwości. Może mieć wiele przyczyn - stres, głód, przeziębienie, zmęczenie, a także wskazywać na poważniejsze dolegliwości. Wyróżnia się ból o charakterze pierwotnym i wtórnym. Jeśli towarzyszą mu inne objawy lub dolegliwość często nawraca, warto skonsultować się z lekarzem.

Zobacz film: "Jak walczyć z zatokowym bólem głowy?"

spis treści

1. Charakterystyka bólu głowy

Na częste bóle głowy skarży się ponad 90 proc. dorosłych pacjentów, w tym 20 proc. odczuwa ból często, a 2 proc. cierpi codziennie. Niestety, znaczna cześć osób bagatelizuje objaw i nie bada się, podczas gdy (wydawałoby się błaha) dolegliwość może być objawem bardzo poważnej choroby.

Częste bóle głowy mogą same w sobie być chorobą, np. migrenę, lub być objawem świadczącym o toczeniu się w organizmie procesu chorobotwórczego. Występują u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Szacuje się, że na tę przypadłość cierpi około 4 mln 200 tys. Polaków. Pacjenci odczuwają zazwyczaj ból z tyłu głowy. Dolegliwości bólowe związane są ze skokami ciśnienia.

Warto wiedzieć, że również zwyrodnienie kręgosłupa może powodować ból, którego przyczyną są zaburzenia w przepływie krwi do mózgu. Zaburzenia te związane są ze skurczem mięśni w odcinku szyjnym.

Częste bóle głowy mogą być one sygnałem ostrzegawczym, którego nie można zbagatelizować. Aby rozpoznać, kiedy udać się do lekarza, należy zwrócić uwagę na:

  • częstotliwość bólu – częste bóle głowy wskazują na proces chorobotwórczy,
  • siłę bólu – silny ból zawsze jest sygnałem ostrzegawczym i należy się wtedy bezzwłocznie udać do lekarza,
  • czas trwania bólu i jego zmienność – nasilanie bólu i długi czas jego trwania są wskazaniami do przeprowadzenia głębszej diagnostyki,
  • dodatkowe objawy takie jak: sztywność karku, gorączka, nudności,
  • objawy neurologiczne (padaczka, niedowład, zaburzenia widzenia, zaburzenia świadomości).

Zazwyczaj występujące samoistnie częste bóle głowy: migrena, bóle napięciowe związane ze stresem czy napięciem mięśni. Często są one objawem zaburzeń ogólnoustrojowych, naczyniowych, metabolicznych, czy też infekcji ogólnej

2. Typy bólu głowy

Wyróżniamy pięć typów bólu głowy:

  • epizod bólu głowy o ostrym początku;
  • ostry, nawracający ból głowy z okresami bez bólu;
  • przewlekły, nasilający się ból głowy o postępującym przebiegu;
  • niepostępujący, codzienny lub prawie codzienny ból głowy;
  • mieszany wzorzec codziennego bólu głowy, na który nakładają się bardziej nasilone napady.

Zdaniem neurologów, lekarz pierwszego kontaktu, zbierając odpowiedni wywiad na temat charakteru bólu głowy, jest w stanie bardzo szybko ocenić, czy dolegliwości mają charakter migrenowy, infekcyjny, są skutkiem przyjmowania określonych leków czy też rzeczywiście sygnalizują poważny problem neurologiczny lub onkologiczny.

Na podstawie takiego wywiadu lekarz ustala, z jakim typem bólu głowy ma do czynienia. Z medycznego punktu widzenia najbardziej niepokojący jest typ 1 i 3. W przypadku, kiedy ból stopniowo nasila się, wybudza człowieka ze snu, nie pozwala na wykonywanie żadnych czynności, zaleca się wykonanie badania MR (rezonans magnetyczny)  lub TK.

Podobnie w sytuacji, gdy głowa zaczyna boleć nagle i bardzo mocno. Może to być bowiem związane z tzw. incydentem naczyniowym, z których najgroźniejsze jest pęknięcie tętniaka powodujące krwotok podpajęczynówkowy.

3. Przyczyny bólu głowy

Medycyna chińska łączy ból głowy z zaburzeniami przepływu energii Qi w określonych meridianach, głównie w obrebie żołądka, woreczka żółciowego, pęcherza moczowego oraz wątroby. Pomocna może tu być akupresura, która - w przeciwieństwie do tabletek - nie ma działań ubocznych.

Najczęściej zmagamy się z napięciowymi bólami głowy, które nie są spowodowane żadną chorobą. Do przyczyn napięciowego bólu głowy możemy zaliczyć:

  • głód;
  • brak snu;
  • zmęczenie;
  • stres.

Ból głowy może także towarzyszyć wielu chorobom. Do chorób, z którymi może być powiązany ból głowy zaliczamy:

  • zapalenie zatok – zimne powietrze nasila stan zapalny zatok. Objawia się to tępym bólem w okolicach przynosowych i czołowych zatok. Nasilenie bólu następuje przy nachylaniu głowy;
  • neuralgia nerwu trójdzielnego – silne, napadowe bóle występujące na jednej stronie twarzy. Zazwyczaj trwają około 2 minut i powtarzają się kilkukrotnie w ciągu dnia;
  • nadciśnienie – ból głowy można odczuwać w przypadku bardzo wysokiego ciśnienia. Ból może także wystąpić, gdy ciśnienie wzrasta skokowo;
  • jaskra – ból głowy podczas jaskry wiąże się ze zmniejszoną ostrością wzroku, wymiotami i widocznymi aureolami wokół świateł;
  • wady wzroku – brak okularów przy wadzie wzroku lub złe dobranie szkieł może wiązać się z bólem w okolicy ciemieniowej i czołowej;
  • choroby kręgosłupa – przyczyną bólu mogą być zwyrodnieniowe zmiany kręgosłupa, które zaburzają przepływ krwi do mózgu oraz wywołują przykurcze mięśni. Ból zlokalizowany jest w okolicach potylicy;
  • zatrucie – tlenkiem węgla, alkoholem metylowym, etylowym, ołowiem lub nikotyną może być przyczyną bólu głowy.

Przeczytaj więcej o przyczynach i leczeniu bólu głowy na stronie KtoMaLek.pl. Na tej stronie sprawdzisz również, w której aptece znajdziesz swoje leki i suplementy.

3.1. Leki i jedzenie powodujące ból głowy

Bardzo ważnym czynnikiem powodującym ból głowy, a często pomijanym w wywiadzie lekarskim jest fakt przyjmowania określonych leków. Dolegliwości może wywołać przyjmowanie antybiotyków, leków na alergię, rozszerzających oskrzela czy długotrwałe stosowanie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych (np. ibuprofenu czy paracetamolu). Podobnie, rzadko szuka się pokarmów, które wyzwalają migrenowy ból głowy, a często są nimi czekolada, określony typ mięsa, sery żółte, czy warzywa o intensywnym smaku (cebula, czosnek, rzodkiew).

Pomiar ciśnienia krwi – zdjęcia
Pomiar ciśnienia krwi – zdjęcia

Pomiar ciśnienia wykonywany w obszarze tętnicy ramieniowej.

zobacz galerię

4. Czym są pierwotne i wtórne bóle głowy?

Pierwotny ból głowy nie ma żadnej przyczyny. Pojawia się na skutek stresu, głodu, zmian atmosferycznych, a także niedostatecznej ilości snu. O wtórnym bólu głowy mówimy, jeśli jest wywołany jakąś chorobą lub zaburzeniem pracy jakiegoś obszaru naszego organizmu. W tym wypadku wyróżnia się bóle:

  • naczynioruchowe,
  • w okresie przekwitania u kobiet,
  • w nadciśnieniu tętniczym,
  • w niedociśnieniu tętniczym,
  • w miażdżycy,
  • wywołane odwodnieniem organizmu,
  • pourazowe, nerwobóle twarzy i głowy,
  • w następstwie zmian w obrębie szyi i karku,
  • pochodzenia toksycznego,
  • jako objaw stanów zapalnych w jej obrębie,
  • w chorobach oczu,
  • związane z zaburzeniami psychicznymi.

Do pierwotnej grupy natomiast zaliczają się przede wszystkim napięciowe bóle. Występuje niemal u wszystkich ludzi. Tutaj wyróżnia się także bóle o charakterze migrenowym (ponieważ ten rodzaj bólu również zwykle nie ma żadnej przyczyny), a także ból koitalny (związany z aktywnością seksualną) i klasterowy (dotyczy mężczyzn).

4.1. Bóle napięciowe

Bóle głowy mają różne objawy w zależności od ich rodzaju. Napięciowe bóle głowy zwykle wywołują wrażenie ucisku w skroniach lub nad brwiami, nie są zbyt intensywne. Migrena to nie tylko ból głowy, ale także objawy towarzyszące, takie jak:

  • światłowstręt,
  • nadwrażliwość na dźwięki,
  • nudności,
  • wymioty,
  • biegunka.

Klasterowy ból głowy to ból pojawiający się raz na jakiś czas (co kilka miesięcy lub nawet lat), po kilka napadów w czasie tygodni lub miesięcy (kilka 30-90-minutowych napadów dziennie). Ten ból głowy jest umiejscowiony nad lub za jednym okiem i jest bardzo silny. U niektórych osób zdarza się, że oko, wokół którego umiejscowiony jest ból głowy, jest zaczerwienione i łzawiące. Także z tej strony może być zatkany lub cieknący nos.

Koitalny ból głowy to ból raczej łagodny, po obu stronach głowy, schodzący w okolice karku. Pojawia się przed lub w momencie orgazmu. Ból głowy pojawiający się w czasie szczytowania jest silniejszy i gwałtowniejszy.

5. Dolegliwości bólowe a ich lokalizacja

Ból głowy może występować sam lub jako objaw innych chorób. Uwzględniając lokalizację można wyróżnić następujące objawy:

  • w okolicach skroni – jest to rodzaj bólu wskazujący na napięciowy ból głowy lub migrenę. Może być również spowodowany chorobami naczyń krwionośnych, urazami szyi, urazami głowy, zakażeniami wirusowymi i bakteryjnymi oraz guzami mózgu;
  • w okolicy czoła – jest to objaw napięciowego bólu głowy lub migreny. Może wiązać się z zapaleniem zatok;
  • z tyłu głowy – występuje u podstawy czaszki. Najczęściej spowodowany jest nadciśnieniem lub problemami z kręgosłupem;
  • z lewej lub prawej strony głowy – jednostronny ból świadczy o klasterowym bólu głowy lub migrenie. Może wystąpić na skutek przeciążenia barków.

Uwzględniając charakter bólu wyróżniamy następujące bóle głowy:

  • migrenowy – jednostronny i pulsujący. Trwa od kilku godzin do około doby. Może mu towarzyszyć światłowstręt, nudności. Migrenowy ból głowy zyskuje na sile podczas wysiłku, a zmniejsza się podczas leżenia. Migrena częściej dotyka ona kobiet niż mężczyzn. Pierwsze symptomy mogą się pojawić podczas okresu dojrzewania.
  • napięciowy – łagodny, ciągły lub przerywany, uciskający ból zlokalizowany w okolicy czołowej lub potylicznej. Nasila się wieczorem;
  • gromadny – są to napady jednostronne, zlokalizowane przy skroniach i oczodole. Z bólem wiąże się łzawienie, zaczerwienienie twarzy lub zespół Hornera.

Rekomendowane przez naszych ekspertów

6. Kiedy ból głowy jest niebezpieczny?

Ból głowy dotyka każdego z nas raz na jakiś czas. Jeśli odczuwamy przykre dolegliwości na skutek stresu, głodu, kiedy jesteśmy zmęczeni lub kiedy za oknem jest brzydka pogoda, zwykle nie ma się czym martwić. Jeśli jednak ból często nawraca i towarzyszą mu inne objawy, warto zgłosić się do lekarza, aby wykluczyć poważne schorzenia.

Chorobą objawiającą się częstym bólem głowy jest nadciśnienie tętnicze. Szacuje się, że cierpi na nie około 4 mln 200 tys. Polaków1. Częste bóle głowy są rezultatem skoków ciśnienia. Najczęściej boli tył głowy. Zwyrodnienie kręgosłupa również może powodować ból, którego przyczyną są zaburzenia w przepływie krwi do mózgu. Zaburzenia te są spowodowane skurczem mięśni w odcinku szyjnym. Silne i częste bóle głowy oraz sztywność karku mogą świadczyć o zapaleniu opon mózgowo-rdzeniowych.

Ból głowy może być niebezpieczny przede wszystkim wtedy, kiedy jest nagły i piorunujący. Nasila się zwykle w ciągu kilku sekund. Warto zwrócić szczególną uwagę na ból głowy po 50 roku życia - wówczas wzrasta ryzyko zachorowania na niektóre nowotwory.

Jeśli bólowi towarzyszy podwyższona temperatura lub utrata masy ciała, może to wskazywać na nadczynność tarczycy. Nie należy lekceważyć także światłowstrętu i zaburzeń widzenia, a także nagłych zmian w zachowaniu czy wahań nastroju.

Ból głowy może wiązać się także z zagrażającymi życiu chorobami takimi jak m.in.:

  • tętniak mózgu;
  • wstrząs mózgu;
  • zapalenie mózgu;
  • zapalenie opon mózgowych;
  • guz;
  • krwiak;
  • śródczaszkowe krwawienie.

7. Diagnostyka bólu głowy

Choć poniżej przedstawiamy większość  z pytań, na które trzeba odpowiedzieć, żeby mieć jasność, z jakim typem bólu mamy do czynienia, to tylko lekarz jest w stanie zinterpretować je w taki sposób, aby określić, kiedy zgłaszany ból jest groźny czy niegroźny dla życia i zdrowia.

Podstawowe pytania dotyczące bólu głowy, jakie prawdopodobnie zada lekarz pierwszego kontaktu, kiedy bedzie diagnozować ból głowy:

  • W jaki sposób i kiedy rozpoczął się ból głowy?
  • Jak możesz go określić: ból głowy o nagłym początku, ból, który zdarza się co jakiś czas, codzienny ból głowy, trwający cały czas, stopniowo nasilający się, mieszany?
  • Jak często występuje i jak długo trwa ból głowy?
  • Co przynosi ulgę lub nasila dolegliwości?
  •  Kiedy występuje gól głowy? pojawia się w jakichś szczególnych okolicznościach (pod wpływem zapachu, wysiłku) lub w jakimś konkretnym czasie albo po zjedzeniu konkretnej rzeczy?
  • Czy chorujesz na jakieś inne choroby (np. nadciśnienie tętnicze, cukrzycę)?
  • Czy przyjmujesz jakiekolwiek leki (na ból głowy lub inne dolegliwości)?
  • Czy z pojawieniem się bólu głowy wiązał się jakiś uraz głowy?
  • Czy kiedykolwiek wystąpił atak padaczki lub drgawki?
  • Czy miałeś ostatnio problemy z równowagą, z chodzeniem, ostrością widzenia, mówieniem lub koncentracją?
  • Czy kiedykolwiek ból głowy pojawił się w środku nocy lub tuż po przebudzeniu? Czy zdarzają się wymioty w nocy lub rano?
  • Czy występują objawy ostrzegawcze lub czy jesteś w stanie powiedzieć, że głowa zaraz zacznie boleć?
  • Czy bólowi głowy towarzyszą inne objawy: nudności, wymioty, zawroty głowy, drętwienie, osłabienie, inne?
  • Czy w trakcie lub po ustąpieniu bólu głowy skóra głowy lub twarz jest nadwrażliwa na dotyk?

Zdiagnozowanie bólu głowy nie jest proste i wymaga przeprowadzenia wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego. W celu diagnozy wykonuje się także badania takie jak:

Dokładne badania pozwolą wykluczyć choroby takie jak np. guz mózgu lub padaczka. Migreny są zazwyczaj leczone środkami farmakologicznymi. Jeśli bólom towarzyszą niepokojące dolegliwości, wykonuje się dodatkowe badania.

8. Sposoby na ból głowy

Sposoby na ból głowy uzależnione są od jego rodzaju:

  • napięciowy ból głowy leczy się przeciwbólowymi lekami bez recepty, takimi jak kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen, stosuje się także terapię biofeedback i masaże;
  • migrenę zazwyczaj leczy się niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi, kwasem tolfenamowym, paracetamolem, ibuprofenem czy aspiryną. Jedna tabletka kwasu tolfenamowego (200 mg) wykazuje skuteczność 100 mg sumatryptanów, a jest równie bezpieczna jak paracetamol. Zaleca się stosowanie jej w początkowej fazie ostrych ataków migreny, by zahamować ból.
  • klasterowy ból głowy leczy się inhalacjami tlenowymi, tryptanami, zastrzykami przeciwbólowymi, a także lekami zawierającymi kofeinę;
  • koitalny ból głowy leczy się lekami przeciwmigrenowymi, u niektórych osób pomaga kilka tygodni abstynencji seksualnej.

Wtórne bóle głowy ustąpią, jeśli wyleczy się ich przyczynę, czyli inną chorobę.

8.1. Domowe sposoby na ból

Bóle głowy o łagodnym nasileniu, które występują sporadycznie można leczyć domowymi sposobami. Jeśli ból się powtarza i nie ustępuje w przeciągu 3-4 dni, należy zgłosić się do lekarza.

Na ból głowy może pomóc:

  • ciepła kąpiel;
  • spacery;
  • chłodne okłady na skronie i czoło;
  • masaże ramion i karku;
  • picie schłodzonej wody;
  • napary ziołowe;
  • odpoczynek w cichym i ciemnym pomieszczeniu;
  • akupresura.

Na napięciowy ból głowy mogą pomóc następujące metody:

  • unikanie stresu;
  • spędzanie czasu na świeżym powietrzu;
  • zażywanie witaminy B6 i magnezu;
  • częste zmiany pozycji podczas wykonywania czynności monotonnych;
  • zażywanie tabletek z paracetamolem lub ibuprofenem;
  • zażywanie łagodnych tabletek uspokajających.

Podczas migrenowego bólu głowy pomoże:

  • herbata z imbirem;
  • jak najszybsze spożycie przeciwbólowego leku;
  • okłady na skronie z pokruszonego lodu i moczenie nóg w ciepłej wodzie;
  • oddychanie przez nadmuchaną, plastikową torebkę;
  • odpoczynek w cichym i ciemnym miejscu.
7 objawów, że to nie zwykły ból głowy, tylko migrena
7 objawów, że to nie zwykły ból głowy, tylko migrena [8 zdjęć]

Czy to zwykły ból głowy, czy migrena? W przeciwieństwie do zwykłego bólu głowy, bóle migrenowe poprzedzone...

zobacz galerię

Treść artykułu jest całkowicie niezależna. Znajdują się w nim linki naszych partnerów. Wybierając je, wspierasz nasz rozwój.

Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.

Polecane dla Ciebie
Komentarze
Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Pomocni lekarze
    Szukaj innego lekarza