Trwa ładowanie...

Badania prostaty - badanie per rectum, PSA, USG, biopsja, rezonans

Badania prostaty wykonuje się u pacjentów z podejrzeniem chorób gruczołu krokowego. Lekarz powinien zlecić kilka diagnostycznych badań, niezbędnych do podjęcia leczenia.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Rak prostaty - jakie badania należy wykonać?"

spis treści

1. Wywiad chorobowy

Przed rozpoczęciem badania prostaty urolog zawsze zbiera wywiad osobowy z pacjentem, który może zasugerować lekarzowi prawdopodobne rozpoznanie i określić, w jakim kierunku powinna być przeprowadzona diagnostyka. Warto zatem przygotować się do wizyty na ile to możliwe i zadać sobie pytania, których odpowiedzi będzie oczekiwał od nas później doktor.

Do najczęstszych pytań przed badaniem prostaty zalicza się te na temat:

  • częstotliwości oddawania moczu w dzień i w nocy,
  • bólu przy oddawaniu moczu,
  • szerokości i siły strumienia moczu,
  • przerwy w oddawaniu moczu,
  • parć naglących,
  • nietrzymania moczu,
  • moczenia paradoksalnego.

2. Co to jest kwestionariusz IPSS?

Dodatkowo pacjent będzie poproszony o wypełnienie kwestionariusza IPSS, który jest międzynarodowym systemem oceny punktowej objawów towarzyszących chorobom prostaty. Ankieta ta zawiera 7 pytań o dolegliwości związane z oddawaniem moczu i jedno pytanie o jakość życia.

Każda odpowiedź jest punktowana w skali 0 do 5. Suma punktów pośrednio świadczy o stopniu nasilenia objawów łagodnego przerostu prostaty, czyli im większa suma punktów, tym dolegliwości są bardziej nasilone.

I tak, wynik:

  • 0-7 punktów w świadczy o niewielkim nasileniu objawów,
  • 8-19 punktów mówi o umiarkowanym nasileniu,
  • wynik powyżej 20 punktów wskazuje na znaczne dolegliwości.

Niezwykle istotne jest rzetelne odpowiadanie na pytania zadawane w ankiecie, gdyż na podstawie tej skali lekarz często podejmuje ostateczną decyzję na temat metody leczenia.

3. Badania prostaty

3.1. Badanie prostaty per rectum

Badanie prostaty per rectum zostało wpisane w rejestr badań profilaktycznych. Oznacza to, że każdy mężczyzna po 50. roku życia powinien raz w roku odbyć wizytę u lekarza urologa w celu wykonania obu badań prostaty. Istotą badania jest ocena wielkości, spoistości, kształtu i bolesności gruczołu krokowego.

W warunkach prawidłowych jest wyraźnie odgraniczony, elastyczny z wyraźnie zaznaczoną bruzdą międzypłatową. Zmiany o charakterze znacznego powiększenia gruczołu z równomiernie wzmożoną spoistością i zatartą bruzdą międzypłątową świadczą o łagodnym przeroście prostaty.

Badanie prostaty per rectum, choć wzbudza wiele emocji, jest niezbędnym elementem każdej wizyty u urologa. Z medycznego punktu widzenia jest badaniem idealnym. Jest nieinwazyjne, bezbolesne (stosowane jest znieczulenie miejscowe) i szybkie.

Doświadczony lekarz w trakcie kilku sekund jest w stanie określić, czy gruczoł zawiera cechy przerostu, badaniami dodatkowymi może tę diagnozę potwierdzić i określić charakter zmian.

3.2. Badanie PSA

Oznaczenie stężenia PSA (antygenu swoistego dla gruczołu krokowego) w surowicy krwi stanowi kolejny istotny element badania prostaty. Prawidłowe wartości PSA mieszczą się zazwyczaj w granicach 0,0-4,0 ng/ml. Zazwyczaj, ponieważ norma PSA ulega modyfikacji wraz z wiekiem i jest bardziej tolerancyjna u starszych mężczyzn.

U panów między 60 a 65 rż. uważa się, że prawidłowe PSA może przyjmować wartości do 5,4 ng/ml, zaś między 65 a 75 rż. – nawet 6,6 ng/ml. Wynik wyższy od normy nie musi od razu oznaczać istnienia choroby nowotworowej.

Wzrost PSA obserwuje się także u chorych z zapaleniem prostaty, łagodnym przerostem gruczołu krokowego oraz po zabiegach w obrębie dolnych dróg moczowych i prostaty. Nawet oznaczenie PSA tuż po badaniu per rectum może dać fałszywie wysokie wyniki.

Z drugiej strony, przy prawidłowym stężeniu PSA nie można z całą pewnością wykluczyć istnienia nowotworu. Jak widać to badanie nie daje lekarzowi pewnego rozpoznania, a jedynie wskazówkę świadczącą o możliwym problemie z gruczołem krokowym.

W przypadku zdiagnozowanych już chorób prostaty, PSA pełni istotną rolę w kontroli progresji (rozwoju) choroby i skuteczności leczenia. Określa się to obserwacją dynamiki wzrostu PSA – nagły wzrost stężenia PSA może oznaczać nieskuteczność obecnej terapii oraz postępowanie choroby.

3.3. Ogólne badanie moczu

Podstawowym badaniem, jakie wykonuje się u wszystkich pacjentów z podejrzeniem chorób układu moczowego jest badanie moczu. To proste, tanie badanie może pomóc w wykryciu obecności krwi w moczu lub drobnoustrojów, świadczących o zakażeniu układu moczowego.

Szczególną rolę to badanie odgrywa w przypadku zapalenia prostaty. Jeżeli w badaniu tym znajdziemy bakterie, zleca się posiew moczu, czyli badanie mające określić rodzaj patogenu, aby móc włączyć leczenie bezpośrednio celowane na ten drobnoustrój.

Badanie to jest konieczne przed każdą procedurą zabiegową, ponieważ aktywne zakażenie układu moczowego jest przeciwwskazaniem do podjęcia takich działań.

Najważniejsze objawy raka prostaty. Każdy mężczyzna musi je znać
Najważniejsze objawy raka prostaty. Każdy mężczyzna musi je znać [7 zdjęć]

Dane są zatrważające. Na raka prostaty zapada 10 tys. Polaków rocznie. Jest drugim najczęściej występującym...

zobacz galerię

3.4. Badanie ultrasonograficzne prostaty

W badaniu prostaty technika ultrasonograficzna ma dwa zastosowania. Pierwsze z nich to badanie przez powłoki jamy brzusznej, dzięki któremu istnieje możliwość oceny zarówno stanu górnych dróg moczowych (nerki i moczowody) jak i dolnych dróg moczowych (pęcherz moczowy, prostata).

Od tego badania oczekuje się przede wszystkim informacji o ilości gromadzonego moczu w pęcherzu oraz o ewentualnym fakcie zalegania moczu w pęcherzu po mikcji. USG pozwala również określić przybliżoną wielkość prostaty oraz wykryć złogi (kamienie) w drogach moczowych.

W niektórych przypadkach uzasadnione jest wykonanie przezodbytniczego badania USG (TRUS), które polega na wprowadzeniu do odbytnicy specjalnej głowicy USG i bardzo dokładnej ocenie tkanki gruczołu krokowego.

Z powodu bezpośredniej bliskości gruczołu krokowego i odbytnicy, TRUS jest najlepszą metodą służącą do oceny wielkości gruczołu krokowego, co jest z kolei istotnym wskaźnikiem przy ewentualnym wyborze odpowiedniej metody operacyjnej. Badanie to umożliwia także wykonanie biopsji stercza.

3.5. Biopsja stercza

U chorych z podwyższonym stężeniem PSA lub nieprawidłowym wynikiem badania per rectum konieczne jest wykonanie przezodbytniczej biopsji gruboigłowej stercza pod kontrolą TRUS. Zabieg ten pozwala pobrać próbki tkanki prostaty do badania mikroskopowego.

Wprowadzenie przezodbytniczej biopsji gruczołu krokowego do standardu postępowania w przypadku podejrzenia raka prostaty stanowiło przełom we wczesnym ich wykrywaniu a co za tym idzie, pozwala na wczesne podjęcie radykalnego leczenia.

Wyniki biobsji podaje się w tzw. skali Gleasona. Ocenia ona stopień złośliwości nowotworu. Według tej skali złośliwość dzieli się na niską (stopnie 2-4), średnią (5-7) oraz wysoką (8-10). Skala ta bezpośrednio koreluje z rokowaniem.

3.6. Rezonans magnetyczny

Obecnie jest to metoda pozwalająca w najlepszy sposób ocenić struktury anatomiczne oraz ewentualną patologię, robiąc to z dokładnością do kilku milimetrów. Jest przy tym całkowicie nieinwazyjna i cieszy się znikomą liczbą działań niepożądanych.

Dlatego wykorzystywana jest także w urologii. Szczególne zainteresowanie budzi w ostatnim czasie możliwość obrazowania prostaty za pomocą tomografii rezonansu magnetycznego wykonywanej przy pomocy cewki transrektalnej (ERMR).

Dodatkowo w technice tej łączy się zobrazowanie gruczołu z jednoczesnym badaniem spektroskopowym, na które składa się uzyskiwanie widm z poszczególnych regionów prostaty i tworzenie map metabolicznych. Ta skojarzona technika diagnostyczna określana jest jako PROSE (Prostate Spectroscopy/Imaging Exam).

Rekomendowane przez naszych ekspertów

3.7. Uroflowmetria

Jest badaniem służącym pomiarowi przepływu moczu przez cewkę w czasie mikcji, z określeniem Qmax, czyli maksymalnego przepływu cewkowego. Jest to badanie dodatkowe, wykonywane u niektórych pacjentów.

Wynik badania często jest niemiarodajny, dlatego też dla potwierdzenia wykonywane jest ono co najmniej dwukrotnie. Wynik uznaje się za wiarygodny, jeśli objętość jednorazowo oddanego moczu wynosiła co najmniej 150 ml.

Następny artykuł: Chemioterapia raka prostaty

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska Media SA z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.